پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,195 |
| تعداد مقالات | 77,225 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,166,374 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,378,167 |
مطالعه فرآیند مواجهه با موانع رشد در کسبوکارهای نوپای دانشبنیان دانشگاهی: یک پژوهش دادهبنیاد به روش گلیزری | ||
| فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 13 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی- کیفی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jed.2026.402631.654592 | ||
| نویسندگان | ||
| رسول نورمحمدی نجف آبادی1؛ سید مجتبی سجادی* 2؛ علی داوری2 | ||
| 1گروه کارآفرینی ، واحد قزوین ، دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران | ||
| 2دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده هدف: کسبوکارهای نوپای دانشبنیان دانشگاهی بهعنوان عاملی کلیدی در گذار از اقتصادهای منابعمحور به اقتصادهای دانشمحور شناخته میشوند؛ این نهادها نهتنها به ایجاد اشتغال و پیشرفت فناوری کمک میکنند، بلکه رقابتپذیری ملی را نیز تقویت مینمایند. با این حال، نرخ بالای شکست و محدودیتهای مقیاسپذیری این کسبوکارها، بهویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، نشاندهنده وجود موانع ساختاری، مدیریتی و نهادی پایدار است. ادبیات موجود عمدتاً به شناسایی موانع بهصورت فهرستی ایستا و جدای از یکدیگر(مانند موانع مالی، قانونی، فناورانه و نهادی) پرداخته و از درک فرآیند پویا، تعاملی و غیرخطی که کارآفرینان در مواجهه با این چالشها طی میکنند، غفلت کرده است. این شکاف نظری در محیطهای نهادی ناپایدار و پیچیده که با بیثباتی سیاستهای کلان، تحریمهای بینالمللی، ناکارآمدی بازار سرمایه و ضعف در حمایت از مالکیت فکری همراه است، آشکار میشود. هدف این پژوهش بررسی فرآیند مواجهه کارآفرینان دانشگاهی ایرانی با موانع رشد میباشد و به سه پرسش اصلی پاسخ میدهد: 1) سطوح مختلف موانع رشد و نحوه درک آنها توسط کارآفرینان چیست؟ 2) فرآیند تعامل و راهبردهای مقابله با این موانع چگونه است؟ و 3) چه مدل نظریای میتواند این فرآیند را تبیین کند؟ روش: این مطالعه بهدلیل ماهیت اکتشافی پژوهش و هدف آن ( استخراج یک مدل نظری یکپارچه و ظهوریافته از دادهها) با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه دادهبنیاد با رویکرد کلاسیک گلیزر انجام شد. جامعه آماری پژوهش را مدیران و بنیانگذاران شرکتهای دانشبنیان فعال در استان اصفهان تشکیل دادند که بهطور مستقیم درگیر پدیده مورد مطالعه بودهاند. معیارهای انتخاب خبرگان شامل داشتن حداقل پنج سال سابقه عملی در مدیریت یا تأسیس کسبوکار دانشبنیان، دارا بودن تحصیلات دانشگاهی مرتبط و تمایل به اشتراکگذاری تجربیات بود. با استفاده از نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی، پانزده مصاحبه نیمهساختاریافته عمیق انجام و دادهها با نرمافزار اطلستیآی9 تحلیل گردید و فرآیند تحلیل در دو مرحله کدگذاری باز و کدگذاری انتخابی صورت پذیرفت. اشباع نظری در مصاحبه دوازدهم حاصل شد، اما برای اطمینان بیشتر، مصاحبهها تا نمونه پانزدهم ادامه یافت. برای تضمین اعتبار و پایایی پژوهش، از معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا (اعتبارپذیری، انتقالپذیری، قابلیت اطمینان و تأییدپذیری) و راهبردهایی چون مثلثسازی، بازبینی توسط شرکتکنندگان، مستندسازی دقیق و محاسبه پایایی بین کدگذاران (97٪) استفاده شد. یافتهها: یافتههای پژوهش منجر به شناسایی بیش از 500 گزاره، 134 مفهوم، 21 مقوله فرعی و 6 مقوله اصلی شامل؛ موانع فردی، موانع سازمانی- مدیریتی، موانع نهادی- حاکمیتی، موانع اقتصادی و اجتماعی، موانع آموزشی و فرهنگی، و عدم حمایتهای نهادی و شبکهای دستهبندی شدند. موانع رشد در سه سطح موانع فردی(ویژگیهای روانشناختی و نگرشهای نامناسب)، سازمانی- مدیریتی(ضعف در منابع مالی، برنامهریزی استراتژیک و تصمیمگیری، چالشهای مدیریت منابع انسانی) و نهادی- حاکمیتی(بوروکراسی پیچیده اداری، ضعف در شفافیت، اجرا و بیثباتی قوانین و سیاستها، تحریمها و رقابت نامناسب) دستهبندی شدند. موانع مدیریتی و سازمانی، بهعنوان «مقوله محوری» شناسایی شد؛ این مقوله نقش میانجی کلیدی ایفا میکند و فشارهای نهادی و چالشهای فردی را به چالشهای عملیاتی درون سازمان تبدیل مینماید. فرآیند مواجهه کارآفرینان با این موانع در قالب یک مدل چرخهای و غیرخطی پنجمرحلهای شکل گرفت: 1) ادراک مانع (تشخیص و معنابخشی به چالشها)، 2) انتخاب راهبرد (ترکیبی از اثرگذاری، بریکولاژ و تابآوری کارآفرینانه)، 3) اقدام و اجرای تغییر، 4) ارزیابی بازخورد، و 5) یادگیری و سازگاری سازمانی. این فرآیند نشان میدهد که کارآفرینان نه صرفاً کنشپذیر، بلکه «یادگیرندگان فعال» هستند که موانع را به فرصتهای یادگیری و رشد تبدیل میکنند. از منظر نظری، مدل استخراجشده بر نقش محوری توانمندسازی مدیریتی تأکید دارد و نشان میدهد که تقویت ظرفیتهای تصمیمگیری و برنامهریزی در سطح تیمهای مؤسس، اثر زنجیرهای در کاهش موانع در سایر سطوح دارد. نتیجه: یافتههای این پژوهش نشان میدهد که موانع رشد در یک نظام پیچیده و پویا در سه سطح فردی، سازمانی و نهادی با یکدیگر تعامل دارند و «موانع مدیریتی و سازمانی» نقش محوری را ایفا میکنند. فرآیند مواجهه با این موانع بهصورت یک چرخه تطبیقی و غیرخطی است که کارآفرینان با استفاده از راهبردهای اثرگذاری، بریکولاژ و تابآوری کارآفرینانه، موانع را به فرصتهای یادگیری تبدیل میکنند. دستاوردهای نظری این پژوهش شامل ارائه مدلی سیستماتیک و زمینهمحور است که پیچیدگی تعاملات موانع را در اقتصادهای در حال توسعه تبیین میکند. در سطح عملی، شناسایی «موانع مدیریتی و سازمانی» بهعنوان نقطه کانونی برای سیاستگذاران و کارآفرینان برای توانمندسازی درونی (مانند تقویت برنامهریزی استراتژیک، مدیریت مالی و منابع انسانی) برای مقابله با چالشهای بیرونی پیشنهاد میشود. این یافتهها میتوانند بهعنوان راهنمای عملیاتی برای سیاستگذاران، سرمایهگذاران و کارآفرینان جوان در طراحی برنامههای حمایتی، ارزیابی پتانسیل استارتاپها و توسعه استراتژیهای رقابتی مورد استفاده قرار گیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کسبوکار نوپای دانشبنیان؛ مدل فرآیندمحور؛ موانع رشد؛ نظریه دادهبنیاد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Study on the Process of Confronting Growth Barriers in University-Based Knowledge Startups: A Grounded Theory Research Utilizing the Glaserian Approach | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Rasoul NoormohammadiNajafabadi1؛ Seyed Mojtaba Sajjadi2؛ Ali Davari2 | ||
| 1Department of Entrepreneurship , Qa.c., Isalamic Azad university , Qazvin , Iran | ||
| 2Faculty of Entrepreneurship, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Purpose: University-based knowledge startups are recognized as pivotal agents in the shift from resource-based to knowledge-based economies. These ventures not only generate employment and drive technological advancement but also strengthen national competitiveness. Nevertheless, their high failure rates and limited scalability—particularly in developing countries such as Iran—reveal persistent structural, managerial, and institutional barriers. Existing literature has largely treated these barriers as static, isolated categories (e.g., financial, legal, technological, institutional), overlooking the dynamic, interactive, and nonlinear processes through which entrepreneurs navigate such challenges. This theoretical gap is especially salient in complex, unstable institutional environments marked by macroeconomic policy volatility, international sanctions, capital market inefficiencies, and weak intellectual property protection. This study examines how Iranian academic entrepreneurs confront growth barriers and addresses three core questions: (1) What are the different levels of growth barriers, and how are they perceived by entrepreneurs? (2) What are the interaction processes and strategies employed to overcome these barriers? and (3) What theoretical model best explains this process? Methodology: Given the exploratory nature of the research and its aim of generating an integrated, emergent theoretical model grounded in empirical data, this study employs a qualitative approach using Glaser’s classical grounded theory methodology. The research population comprised founders and managers of active knowledge-based companies in Isfahan Province who were directly engaged with the phenomenon under investigation. Participant selection criteria included a minimum of five years’ practical experience in founding or managing a knowledge-based venture, relevant academic qualifications, and willingness to share experiential insights. Through purposive and snowball sampling, fifteen in-depth semi-structured interviews were conducted. Data were analyzed using ATLAS.ti (Version 9) through two primary coding stages: open coding (fragmenting data into initial concepts) and selective coding (grouping concepts into subcategories and core categories). Theoretical saturation was achieved by the twelfth interview; however, three additional interviews were conducted to ensure robustness. To ensure trustworthiness, Lincoln and Guba’s four criteria—credibility, transferability, dependability, and confirmability—were applied, supported by strategies including methodological triangulation, participant validation, meticulous documentation, and intercoder reliability (97%). Findings: Data analysis yielded over 500 initial statements, 134 concepts, 21 subcategories, and six main categories: individual barriers, organizational-managerial barriers, institutional-governance barriers, socio-economic barriers, educational-cultural barriers, and insufficient institutional and network support. Growth barriers were further classified into three interconnected levels: (1) individual (e.g., psychological traits such as fear of failure and risk-averse attitudes); (2) organizational-managerial (e.g., financial resource constraints, weak strategic planning and decision-making, and human resource management challenges); and (3) institutional-governance (e.g., bureaucratic complexity, policy and regulatory instability, lack of transparency and enforcement, sanctions, and unfair competition). Among these, organizational-managerial barriers emerged as the core category, functioning as a critical mediator that translates external institutional pressures and internal individual challenges into tangible operational hurdles within the firm. The entrepreneurs’ coping process was conceptualized as a nonlinear, cyclical five-stage model: (1) barrier perception (identification and meaning-making), (2) strategy selection (a blend of entrepreneurial agency, bricolage, and resilience), (3) action and implementation of change, (4) feedback evaluation, and (5) organizational learning and adaptation. This process reveals entrepreneurs not merely as passive actors but as active learners who transform obstacles into opportunities for growth. Theoretically, the emergent model underscores the centrality of managerial empowerment, demonstrating that strengthening decision-making and planning capacities within founding teams can trigger a cascading effect that mitigates barriers across other levels. Conclusion: The findings demonstrate that growth barriers operate within a complex, dynamic system across individual, organizational, and institutional levels, with organizational-managerial barriers serving a pivotal mediating role. The coping process is adaptive and nonlinear, with entrepreneurs employing strategies of agency, bricolage, and resilience to reframe barriers as learning opportunities. The study’s theoretical contribution is a systematic, context-sensitive model that clarifies the multilevel interplay of barriers in developing economies. Practically, it highlights organizational-managerial barriers as a strategic focal point, advocating internal capacity-building—particularly in strategic planning, financial management, and human resource development—as the most effective lever to counter external challenges. These insights offer an actionable framework for policymakers, investors, and young entrepreneurs to design support programs, assess startup potential, and formulate competitive strategies. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Grounded Theory, Growth Barriers, Knowledge-Based Startups, Process-oriented model | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 82 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب