پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,200 |
| تعداد مقالات | 77,257 |
| تعداد مشاهده مقاله | 157,649,366 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 118,684,208 |
ارائه راهکارهای ارتقاء زنجیره ارزش گون کتیرا مبتنی بر نگرش جامعه محلی با استفاده از روش تحلیل مضمون (منطقه مورد مطالعه: مراتع شهرستان تیران و کرون) | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2026.407327.459950 | ||
| نویسندگان | ||
| سیده یگانه ثابت قدم کنارسری1؛ مهدی قربانی* 1؛ علی طویلی1؛ سیروس آزادی2؛ شهرام خلیقی سیگارودی1 | ||
| 1گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبعی استان اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی مسائل اصلی زنجیره ارزش گون کتیرایی و تحلیل عمیق تجربه زیسته جامعه محلی درباره عوامل مؤثر بر بهرهبرداری، چالشهای محیطزیستی، فرآیند برداشت، ساختار اقتصادی و سطح تابآوری اکولوژیک–اجتماعی مراتع شهرستان تیران و کرون انجام شد. تمرکز مطالعه بر درک واقعیتهای میدانی و ادغام دانش بومی و نهادی برای ارائه یک چارچوب کاربردی جهت بهبود مدیریت و ارتقای ارزشافزوده محصول کتیرا بوده است. در این راستا مسئله اصلی پژوهش، ناپایداری اکولوژیک مراتع و ناعادلانه بودن ساختار اقتصادی زنجیره ارزش است که به تضعیف معیشت بهرهبرداران، کاهش کیفیت محصول و تخریب گونهای کتیرایی منجر شده است. روش: روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون براساس الگوی ششمرحلهای براون و کلارک بود. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته، مشاهده مستقیم و بررسی اسناد محلی گردآوری شدند. نمونهگیری به روش هدفمند–زنجیرهای انجام شد و ۱۱ مشارکتکننده شامل بهرهبرداران با تجربه، کارشناسان منابع طبیعی، تجار و فعالان زنجیره ارزش انتخاب شدند. مصاحبهها پس از اخذ رضایت، ضبط و واژهنگاری شدند و تحلیل دادهها با بهرهگیری از کدگذاری باز، محوری و تجمیع مفهومی انجام گرفت. برای افزایش اعتبار از روشهای ارزیابی همتایان، مقایسه مستمر و تأیید مشارکتکنندگان استفاده شد. خروجی تحلیل شامل ۱۶۲ کد اولیه، ۱۷ مضمون فرعی و ۶ مضمون اصلی بود که نمایانگر ابعاد مختلف زنجیره ارزش گون کتیرایی در منطقه است. یافتهها: یافتهها نشان داد که مدیریت بهرهبرداری تحت تأثیر شکاف میان قوانین رسمی و دانش بومی قرار دارد و بوروکراسی پیچیده، نظارت ناکافی، محدودیت نیروی انسانی و هزینههای غیررسمی موجب کاهش اثربخشی نظام مدیریتی شده است. در بُعد محیطزیستی، خشکسالیهای پیاپی، تغییر الگوی بارش، افزایش دما، آفات و برداشتهای غیراصولی منجر به خشکیدگی گسترده بوتهها و کاهش ظرفیت احیای مرتع شده است. در بخش تولید، کاهش مشارکت افراد باتجربه و ورود کارگران بیمهارت باعث گسترش تیغزنی نادرست و افت کیفیت محصول شده است. بررسی ساختار اقتصادی نشان داد که زنجیره ارزش به شدت در کنترل واسطهها و صادرکنندگان است و بهرهبرداران سهم اندکی از سود نهایی دارند. قاچاق، خامفروشی، نبود شفافیت قیمت و فقدان دسترسی به بازارهای رسمی از چالشهای مهم هستند. در حوزه فرآوری مشخص شد که نبود صنایع تبدیلی، بستهبندی و استانداردسازی داخلی موجب از دست رفتن ارزش افزوده و فرصتهای اشتغال شده و وابستگی گسترده به صادرات خام را ایجاد کرده است. در نهایت، تحلیل تابآوری اکولوژیک–اجتماعی نشان داد که تخریب مراتع، ضعف ساختار حمایتی و کاهش انتقال دانش بومی تابآوری اکوسیستم و جامعه محلی را بهشدت کاهش داده و وابستگی اقتصادی مردم به کتیرا آنها را نسبت به بحرانها آسیبپذیر کرده است. نتیجهگیری: بر اساس تحلیل مضامین، پایداری زنجیره ارزش گون کتیرایی نیازمند اصلاح ساختار نظارت و مجوزدهی، طراحی مدلهای مشارکتی با استفاده از دانش بومی، آموزش مهارتهای تخصصی برداشت، توسعه واحدهای فرآوری و بستهبندی محلی، ایجاد تعاونیهای بازاریابی و افزایش شفافیت قیمت است. همچنین احیای مراتع، تعدیل فشار بهرهبرداری و تدوین برنامههای سازگار با تغییرات اقلیمی برای تقویت تابآوری اکولوژیک ضروری است. پژوهش حاضر با ترکیب دیدگاههای جامعه محلی و نهادهای رسمی، چارچوبی کاربردی برای بهبود زنجیره ارزش و ارتقای معیشت بهرهبرداران ارائه میکند که قابلیت تعمیم به مدیریت سایر گونههای دارویی مرتعی نیز دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اکوسیستم مرتعی؛ بهرهبرداری پایدار؛ تابآوری اکولوژیک–اجتماعی؛ تحلیل مضمون؛ زنجیره ارزش کتیرا | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Proposing Strategies to Enhance the Gum Tragacanth Value Chain Based on Local Community Perspectives Using Thematic Analysis (Case Study: Rangelands of Tiran and Karvan County) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyedeh Yeganeh Sabet ghadam kenarsari1؛ Mehdi Ghorbani1؛ Ali Tavili1؛ Sirous Azadi2؛ Shahram Khalighi Sigaroodi1 | ||
| 1Department of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran | ||
| 2Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Isfahan Province, Isfahan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: The present study aimed to identify the main issues within the Astragalus tragacanth value chain and to deeply analyze the lived experience of the local community regarding the factors affecting exploitation, environmental challenges, harvesting process, economic structure, and the level of ecological-social resilience of the rangelands in Tiran and Karvan County. The study focused on understanding field realities and integrating indigenous and institutional knowledge to propose a practical framework for improving the management and enhancing the added value of the tragacanth product. In this regard, the main research problem is the ecological unsustainability of the rangelands and the unfair economic structure of the value chain, which has led to the weakening of the livelihoods of exploiters, reduced product quality, and the destruction of Astragalus tragacanth species. Methodology: The research employed a qualitative methodology based on thematic analysis, following the six-step model by Braun and Clarke. Data were collected through semi-structured interviews, direct observation, and the review of local documents. Sampling was conducted using a purposive-chain method, and 11 participants, including experienced exploiters, natural resources experts, traders, and value chain activists, were selected. The interviews were recorded and transcribed after obtaining consent, and data analysis was performed using open, axial, and conceptual aggregation coding. Peer assessment, constant comparison, and participant verification methods were used to enhance credibility. The output of the analysis included 162 initial codes, 17 sub-themes, and 6 main themes, representing various dimensions of the Astragalus tragacanth value chain in the region. Findings: The findings revealed that exploitation management is influenced by a gap between formal regulations and indigenous knowledge, and complex bureaucracy, insufficient monitoring, human resource limitations, and informal costs have reduced the effectiveness of the management system. In the environmental dimension, successive droughts, changes in precipitation patterns, increased temperatures, pests, and unprincipled harvesting have led to widespread bush desiccation and reduced rangeland regeneration capacity. In the production sector, reduced participation of experienced individuals and the entry of unskilled laborers have resulted in the spread of improper tapping techniques and a decline in product quality. An examination of the economic structure showed that the value chain is heavily controlled by intermediaries and exporters, and the exploiters receive only a small share of the final profit. Smuggling, raw sales, lack of price transparency, and lack of access to formal markets are significant challenges. In the processing area, it was found that the absence of processing industries, local packaging, and standardization results in the loss of added value and employment opportunities, creating extensive dependence on raw exports. Finally, the ecological-social resilience analysis indicated that rangeland degradation, weak support structures, and reduced transfer of indigenous knowledge have severely diminished the resilience of the ecosystem and the local community, and their economic dependence on tragacanth makes them vulnerable to crises. Conclusion: Based on the thematic analysis, the sustainability of the Astragalus tragacanth value chain requires the reform of monitoring and licensing structures, the design of participatory models utilizing indigenous knowledge, training in specialized harvesting skills, the development of local processing and packaging units, the creation of marketing cooperatives, and increased price transparency. Furthermore, rangeland restoration, mitigation of exploitation pressure, and the development of programs adaptable to climate change are essential for strengthening ecological resilience. The present study, by combining the perspectives of the local community and formal institutions, offers a practical framework for improving the value chain and enhancing the livelihoods of exploiters, which is generalizable to the management of other medicinal rangeland species. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Rangeland ecosystem, Sustainable exploitation, Ecological-social resilience, Thematic analysis, Tragacanth value chain | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 37 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب