پیش‌بینی شاخص SPEI با استفاده از مدل‌های تصادفی سری زمانی (مطالعه موردی:استان اردبیل) | ||
| مدیریت آب و آبیاری | ||
| دوره 16، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 349-370 اصل مقاله (3.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jwim.2026.408263.1275 | ||
| نویسندگان | ||
| یعقوب دین پژوه* ؛ فرزاد آبکار | ||
| گروه مهندسیآب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پیش‌بینی خشکسالی در برنامه‌ریزی علمی و مدیریت بهینه منابع آب هر منطقه اهمیت فراوانی دارد. در این مطالعه مدل‌سازی و پیش‌بینی سری‌های زمانی شاخص خشکسالی (SPEI) برای سه ایستگاه واقع در استان اردبیل با استفاده از مدل‌های ARMA و SARIMA انجام شد. بدین منظور از اطلاعات هواشناسی ایستگاه‌های اردبیل، خلخال و پارس‌آباد در دوره آماری (2021-1992) بهره گرفته شد. شاخص SPEI در هر ایستگاه، در مقیاس‌های زمانی مختلف، محاسبه و از 25 سال اول داده‌ها برای واسنجی و 5 سال آخر برای صحت‌سنجی استفاده شد. مناسب‌ترین مدل هر ایستگاه انتخاب گردید. نتایج نشان داد که در هر سه ایستگاه، سری‌های زمانی SPEI1، SPEI3 و SPEI6 روند فصلی قوی، با تناوب 12 ماهه داشتند. با افزایش مقیاس زمانی از اهمیت روند فصلی کاسته می‌شد. طوری‌که، در سری SPEI12 هیچ روند فصلی مشاهده نشد. در ایستگاه اردبیل، دقیق‌ترین پیش‌بینی از بین همه مقیاس‌های زمانی، متعلق به SPEI3 بوده که با مدل SARIMA(0,0,2)(3,1,0)12 و معیارهای RMSE=0.25، NS=0.94 و AIC=-144.94 ارزیابی گردید. در ایستگاه خلخال، دقیق‌ترین پیش‌بینی مربوط به سری SPEI3 با مدل SARIMA(1,0,2)(3,1,0)12 و معیارهای RMSE=0.3، NS=0.91 و AIC=-185.52 ارزیابی شد. در ایستگاه پارس‌آباد بهترین پیش‌بینی مربوط به سری SPEI6 بود که با مدل SARIMA(3,0,0)(0,1,1)12 و معیارهای RMSE=0.33، NS=0.89 و ACI=-251.5 حاصل شد. نتایج این مطالعه در مدیریت منابع آب استان اردبیل می‌تواند مفید واقع شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پیش‌بینی؛ خشکسالی؛ SPEI؛ ARIMA | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 224 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 150 |
||