فلسفه سیاسی بلاکچین: بازخوانی سهپارادایمی در بستر نظم نوین جهانی و رویکردهای ملی | ||
| فصلنامه سیاست | ||
| دوره 56، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 318-293 اصل مقاله (526.38 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpq.2026.399528.1008399 | ||
| نویسندگان | ||
| روح اله اسلامی* 1؛ وحید آرمان2 | ||
| 1دانشیار علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| فناوری بلاکچین صرفاً یک نوآوری فنی در حوزۀ اقتصاد دیجیتال نیست، بلکه بهتدریج به یکی از موضوعات مهم در فلسفۀ سیاسی، حکمرانی دیجیتال و نظم نوین جهانی تبدیل شده است. این فناوری با ویژگیهایی مانند تمرکززدایی، شفافیت، تغییرناپذیری دادهها و امکان حذف برخی واسطههای سنتی، پرسشهایی بنیادین دربارۀ قدرت، حاکمیت، اعتماد، آزادی فردی و عدالت اجتماعی مطرح میکند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، فلسفۀ سیاسی بلاکچین را در قالب سه پارادایم اصلی بررسی میکند: پارادایم خوشبینانه که بلاکچین را ابزاری برای تقویت آزادی فردی، خودحاکمی دیجیتال و کاهش اقتدار نهادهای متمرکز میداند؛ پارادایم انتقادی که بر تمرکززدایی ظاهری، سرمایهداری نظارتی و امکان بازتولید سلطه در بستر فناوری تأکید دارد؛ و پارادایم میانهروانه که بر تنظیمگری هوشمند، اخلاق الگوریتمی و همزیستی دولت و فناوری تمرکز میکند. در ادامه، مقاله رویکردهای ایالات متحده، اتحادیۀ اروپا و چین را بهصورت تطبیقی بررسی میکند. ایالات متحده اغلب با منطق بازارمحور و نوآوریگرا به بلاکچین مینگرد؛ اتحادیۀ اروپا با مقرراتی مانند MiCA در پی ایجاد تعادل میان نوآوری، شفافیت و حمایت از کاربران است؛ و چین با توسعۀ یوان دیجیتال و زیرساختهای بلاکچینی تحت نظارت دولت، این فناوری را در چارچوب حکمرانی متمرکز بهکار میگیرد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که بلاکچین ماهیتی ذاتاً رهاییبخش یا سلطهگر ندارد، بلکه پیامدهای سیاسی آن به زمینۀ نهادی، حقوقی و ایدئولوژیک هر جامعه بستگی دارد. بنابراین، آیندۀ سیاسی بلاکچین نه در نفی دولت و نه در کنترل کامل آن، بلکه در طراحی نوعی حکمرانی ترکیبی، پاسخگو و اخلاقمحور قابل جستوجوست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بلاکچین؛ فلسفه سیاسی؛ نظم نوین جهانی؛ حکمرانی دیجیتال؛ تنظیمگری؛ ایالات متحده؛ اتحادیۀ اروپا؛ چین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 342 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 270 |
||