تأملی در اثرپذیری‌های حافظ از دیگران با نگاهی ژرف‌تر به هنرسازۀ تضمین درنگی بر چند هنرسازه در زیباییشناسی ادب پارسی | ||
| پژوهش‌نامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 14، شماره 3 - شماره پیاپی 39، پاییز 1404، صفحه 101-124 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2026.409602.2103 | ||
| نویسندگان | ||
| ّمحمّد سرور مولایی1؛ کورش قنبری* 2 | ||
| 1عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد بازنشستۀ دانشگاه الزهرا. | ||
| 2دانش‌آموختۀ دورۀ دکتری ادبیّات فارسی دانشگاه رازی. | ||
| چکیده | ||
| صورتگرایان روسی در نظریۀ ساختار‌گرایی خویش به هنرسازهها اهمیّتی ویژه می‌دهند و بر این باورند که به عنوان فضایی برای آفرینش هنری، تنها هنرسازهها قابل مطالعه هستند، در ادب ما هنرسازهها را در بخش بلاغت بررسی‌کرده‌اند. کزازی، زیباییشناسی را در برابر بلاغت قرار‌می‌دهد، بی‌گمان بار معنایی واژگان در زبان‌های گوناگون متفاوت است و جایگزین‌سازی هیچ واژه‌ای با یک واژه در زبان دیگر ممکن نیست؛ امّا با توسع می‌توان این برگردان را پذیرفت، علمای زیباییشناسی در متون بلاغی ما از روزگار قدیم مباحثی اندیشمندانه را مطرح کرده‌اند و معمولاً بجز بحث معانی که دشوار‌تراست و بیشتر تحت سیطرۀ بلاغت عربی قرار دارد، بقیه را بخصوص برخی مباحث بیان و بدیع را در دروس معاصر نیز می‌توان‌دید، در قرن اخیر شاهد تألیف آثار مختلفی در این زمینه بوده‌ایم. در این مقاله با رجوع به متون ادب فارسی و بهره‌گیری از آن‌ها و با تکیه بر نظریۀ صورتگرایی روسی، به مباحثی که تا کنون مورد بحث پژوهندگان قرار نگرفته‌است، پرداخته‌ایم: سخنی در سرقات ادبی در گذشته و بحث متن پنهان در زمان حاضر و در نظریۀ صورتگرایی و بحثی درباب هنرسازۀ تضمین و جایگاهش در غزل‌های حافظ و گذشتگان. در این تحقیق کتابخانه‌ای مسئلۀ ما این است که آیا شاعران ایرانی بخصوص حافظ، تضمین و اثر‌پذیری از دیگران را در بخشی خاص از غزل خود جای‌می‌داده‌اند؟ وآیا همچنان می‌توان بابِ پژوهش در بلاغت را گشوده دانست؟ هدف ما نشان‌دادن مباحثی نو در زیباییشناسی همچنین اثبات این موضوع است که حافظ آگاهانه بسیاری از اثرپذیری‌ها و تضمین‌ها را در بیت نُخست یا پایانی غزل خود قرار می‌داده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هنرسازه؛ ساختار‌گرایی؛ متن پنهان؛ تضمین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 415 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 171 |
||