تأثیر قطعهقطعه شدن بر فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گونههای گیاهی (مطالعة جنگلهای زاگرس، استان ایلام) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 287-305 اصل مقاله (1.05 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.411266.2893 | ||
| نویسندگان | ||
| عاطفه رضایی1؛ مهدی حیدری* 1؛ رضا امیدی پور2؛ ناهید جعفریان3؛ نرگس پردل1 | ||
| 1گروه جنگل، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ایلام، ایلام. ایران. | ||
| 2گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ایلام، ایلام. ایران. | ||
| 3خش تحقیقات جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مطالعه با هدف بررسی تأثیر قطعهقطعه شدن عرصههای جنگلی در اثر تغییرکاربری به زراعت دیم بر ترکیب فلوریستیکی، اشکال زیستی و پراکنش جغرافیایی گونههای گیاهی در جنگلهای زاگرس انجام شد. در این مطالعه، نمونهبرداری از پوشش گیاهی در مرکز و حاشیه لکههای کوچک ( ۱-۳ هکتار) و بزرگ ( ۸-۱۲ هکتار) و عرصه زراعی (کشت گندم دیم) و جنگل پیوسته (حدود 150 هکتار بهعنوان شاهد) انجام شد. نتایج نشان داد که در مجموع 60 گونة گیاهی متعلق به 19 تیره در منطقه وجود دارد. بیشترین غنا در جنگل شاهد (42 گونه) و کمترین در مزرعه (۱۹ گونه) ثبت گردید. در سایر موقعیتها شامل مرکز لکههای بزرگ، حاشیۀ لکههای بزرگ، مرکز لکههای کوچک و حاشیۀ لکههای کوچک بهترتیب 32، ۳۰، ۳۰ و ۲۸ گونه ثبت شد. خانوادة Asteraceae در اغلب موقعیتها بیشترین تعداد گونه را داشت و خانوادة Fabaceaeدر جنگل شاهد و مرکز لکههای بزرگ با ۸ گونه غالب بود. از نظر شکل زیستی، تروفیتها در همة موقعیتها غالب بودند. بیشترین تنوع اشکال زیستی در جنگل شاهد و کمترین در مزرعة مشاهده شد. از نظر کوروتیپ، عناصر ایران–توران–مدیترانه و ایران–تورانی در همة موقعیتها غالب بودند. بررسی ترکیب فلوریستیکی جنگل شاهد با مرکز و حاشیة لکههای بزرگ و کوچک نشان داد که در هر دو اندازة لکه، بخش مرکزی نسبت به حاشیه، شباهت بیشتری به جنگل شاهد (مرکزی لکة بزرگ-شاهد 19 و مرکزی لکة کوچک-شاهد: 4 گونة مشترک) دارد. نتایج پژوهش نشان داد که قطعهقطعه شدن و تغییرکاربری اراضی سبب کاهش غنای گونهای و در نتیجه کاهش پایداری اکولوژیک در جنگلهای زاگرس میشود. ازاینرو، حفاظت از لکههای بزرگ جنگلی، جلوگیری از توسعهی لکههای کوچک، و بازسازی زیستگاههای تخریبشده از طریق کشت حفاظتی و اتصال قطعات کوچک، برای کاهش اثر حاشیهای، نقش اساسی در حفظ تنوع زیستی، پایداری و باززایی اکولوژیک جنگلهای زاگرس دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اثرات حاشیهای؛ اندازة لکهها؛ پوشش گیاهی؛ تغییر کاربری اراضی؛ جنگلهای بلوط. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 253 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 15 |
||