بررسی اثرهای بلندمدت و نامتقارن مؤلفههای ریسک سیاسی بر توسعۀ بازار مالی اسلامی (صکوک) در ایران | ||
| تحقیقات مالی | ||
| دوره 28، شماره 2، 1405، صفحه 373-399 اصل مقاله (636.99 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/frj.2025.374417.1007587 | ||
| نویسندگان | ||
| بهمن خانعلی زاده1؛ اشکان رحیم زاده* 2؛ محمد دالمن پور2؛ مجید افشاری راد3 | ||
| 1دکتری، گروه اقتصاد، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه اقتصاد، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: بهدلایل متعددی همچون بزرگ شدن بخشهای مالی فعال در بازار، افزایش تعداد مؤسسههای مالی و پیچیدهشدن ابزارهای معاملاتی، شناخت ریسک اهمیت بسیار زیادی پیدا کرده است. با توجه به اینکه مقولۀ ارزیابی ریسک، موضوع بسیار مهمی در نظام مالی همۀ کشورها محسوب میشود، این پژوهش شوکهای مؤلفههای ریسک سیاسی و پیچیدگی اقتصادی را بر توسعۀ بازار مالی اسلامی (صکوک) در کشور ایران شناسایی و تأثیرهای آن را بررسی میکند. روش: دادههای مورد نیاز برای انجام این پژوهش، بر اساس متغیرهای مدل پیشنهادی، مربوط به دورۀ زمانی ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۱ و بهصورت فصلی است و از شرکت مدیریت دارایی مرکزی بازار سرمایۀ ایران، بانک اطلاعاتی راهنمای بینالمللی ریسک کشوری (ICRG) و وبسایت دانشگاه امآیتی جمعآوری شده است. در این تحقیق برای آزمونعدم تقارن شوکهای مثبتومنفی پیشبینینشدۀ متغیرهای پژوهش بر توسعۀ بازار صکوک، از آزمون والد استفاده شده است. همچنین، برای بررسی و شناسایی روابط غیرخطی و نامتقارن بلندمدت ریسک سیاسی و مؤلفههای آن به همراه پیچیدگی اقتصادی بر توسعۀ بازار مالی اسلامی (صکوک) در کشور ایران، از رهیافت خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی غیرخطی (NARDL) استفاده شده است. یافتهها: نتایج تخمین مدلهای این پژوهش با استفاده از آزمون والد و رهیافت خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی غیرخطی، حاکی از آن است که شوکهای مثبتومنفی ریسک سیاسی و مؤلفههای آن (فساد، نماد سرمایهگذاری، ثبات دولت، تنشهای خارجی، تنشهای داخلی، شرایط اجتماعی و سیاسی) اثرهای نامتقارنی بر توسعۀ بازار صکوک ایران دارند. از میان مؤلفههای ریسک سیاسی در بلندمدت، تأثیرگذارترین شوک مثبت بر توسعۀ بازار صکوک، مربوط به مؤلفه تنشهای داخلی با ضریب 87/11 است. در حالی که تأثیرگذارترین شوک منفی، مربوط به مؤلفۀ تنشهای خارجی با ضریب 60/5- است. همچنین تأثیر پیچیدگی اقتصادی بر توسعۀ بازار صکوک در بلندمدت مثبت است. نتیجهگیری: بازارهای مالی توسعهیافته پسانداز خانوارها را بسیج میکنند، هزینههای مبادله و کنترل را کاهش میدهند و تنوع ریسک و کسب اطلاعات در مورد پروژههای سرمایهگذاری را تسهیل میکنند؛ بنابراین در صورت توسعۀ بازار بورس، سطح سرمایهگذاری در اقتصاد میتواند افزایش یابد. در همین راستا، امروزه صکوک بهعنوان یکی از ابزارهای مالی مهم و کارآمد در دنیای مدرن کنونی، ظهور کرده است تا چشمانداز سرمایهگذارهای اقتصادی جهانی را با چرخش استراتژیک بنیادین تغییر دهد. صکوک با تکیه بر ابتکارهای مالی اندیشمندان مسلمان، بهدلیل ویژگیهای متمایز و پایبندی به اصول اسلامی، در سالهای اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده است. در همین راستا، یافتههای پژوهش نشان داد که مؤلفههای ریسک سیاسی، اثرهای بلندمدت و نامتقارنی بر توسعۀ بازار صکوک در ایران دارند. همچنین نتایج بیانگر آن است که شوکهای مثبتومنفی ریسک سیاسی، بهویژه در مؤلفههایی مانند بیثباتی دولت، خشونت سیاسی و کنترل فساد، بر شاخص توسعۀ بازار مالی اسلامی تأثیرهای متفاوت و معناداری میگذارند. از جنبۀ نظری، این پژوهش با تحلیل رابطۀ غیرخطی میان ریسک سیاسی و صکوک، چارچوبی جدید برای درک پویاییهای نهادی توسعه مالی اسلامی ارائه میدهد. در سطح راهبردی و سیاستگذاری، نتایج تحقیق تأکید میکند که ایجاد ثبات نهادی، بهبود حکمرانی و کاهش نااطمینانی سیاسی، از مهمترین پیشنیازهای رشد پایدار بازار صکوک در ایران هستند. بر این اساس، توصیه میشود که سیاستگذاران با تمرکز بر تقویت شفافیت، کاهش فساد و ایجاد ساختارهای حمایتی متناسب با ویژگیهای مالی اسلامی، زمینه بسط و تعمیق این بازار را فراهم سازند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صکوک؛ ریسک سیاسی؛ پیچیدگی اقتصادی؛ ایران؛ NARDL | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 174 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 153 |
||