تأثیر سیاستهای مالی بر ترکیب سبد دارایی بانک مرکزی ایران | ||
| تحقیقات مالی | ||
| دوره 28، شماره 2، 1405، صفحه 400-423 اصل مقاله (497.63 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/frj.2025.391042.1007721 | ||
| نویسندگان | ||
| مهلا افشارپور* 1؛ سید عبدالمجید جلائی2؛ حسین اکبری فرد3؛ مهدی نجاتی3 | ||
| 1دکتری، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| 2استاد، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه آموزشی علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: هدف این پژوهش، بررسی تأثیر سیاستهای مالی بر ترکیب سبد دارایی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است. در این پژوهش تلاش میشود که نحوۀ اثرگذاری ابزارهای اصلی سیاست مالی، شامل مخارج دولت، مالیاتها و پرداختهای انتقالی بر نحوۀ تخصیص داراییهای بانک مرکزی بررسی شود. بهطور مشخص، پژوهش به این پرسش میپردازد که تغییرات در سیاستهای مالی چگونه میتواند ترکیب داراییهایی مانند ارزهای خارجی، طلا، اوراق بدهی دولتی و تقاضای پول در ترازنامه بانک مرکزی را تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به نقش کلیدی بانکهای مرکزی در حفظ ثبات مالی و مدیریت ذخایر ارزی، شناخت ارتباط میان سیاستهای مالی و ساختار سبد دارایی بانک مرکزی، میتواند به بهبود سیاستگذاریهای کلان اقتصادی و افزایش کارایی مدیریت داراییهای بانک مرکزی کمک کند. روش: در این پژوهش از دادههای سالانۀ اقتصاد ایران، طی دورۀ ۱۳۵۰ تا ۱۴۰۲ استفاده شده است. برای تحلیل رابطۀ میان سیاستهای مالی و ترکیب سبد دارایی بانک مرکزی، یک چارچوب مدل کنترل بهینه طراحی شده است که امکان بررسی رفتار بهینه در تخصیص داراییها را فراهم میکند. پارامترهای مدل با استفاده از الگوریتم بهینهسازی ازدحام ذرات برآورد شدهاند و پیادهسازی محاسبات در محیط اسپایدر انجام شده است. بهمنظور بررسی میزان حساسیت ترکیب سبد دارایی بانک مرکزی به تغییرات سیاستهای مالی، تحلیل حساسیت برای سه ابزار اصلی سیاست مالی شامل مخارج دولت، مالیاتها و پرداختهای انتقالی انجام شده است. در این تحلیل، سناریوهای مختلف سیاست مالی در بازۀ 5/0تا 5/1در نظر گرفته شده است که بهترتیب بیانگر سیاستهای مالی انقباضی شدید تا سیاستهای مالی انبساطی شدید هستند. یافتهها: نتایج پژوهش نشان میدهد که سیاستهای مالی، میتواند در تعیین ترکیب سبد دارایی بانک مرکزی نقش شایان توجهی ایفا کند. به نظر میرسد سیاستهای مالی انبساطی موجب شود تا سهم اوراق بدهی دولتی در سبد دارایی بانک مرکزی افزایش و سهم داراییهای نقدشونده کاهش یابد. در مقابل، سیاستهای مالی انقباضی میتواند با افزایش سهم ذخایر ارزی و کاهش وابستگی به اوراق بدهی همراه باشد. نتایج تحلیل حساسیت نیز حاکی از آن است که افزایش مخارج دولت، احتمالاً سهم اوراق بدهی و طلا را در سبد دارایی بانک مرکزی افزایش میدهد که میتواند نشئتگرفته از افزایش نیاز دولت به تأمین مالی و تمایل به نگهداری داراییهای امن باشد. همچنین کاهش پرداختهای انتقالی و اعمال سیاستهای مالی انقباضی، ممکن است سهم برخی ارزهای خارجی مانند دلار آمریکا و یوآن چین را در ترکیب سبد دارایی کاهش دهد. علاوهبراین، در شرایط سیاستهای مالی انبساطی، افزایش تقاضا برای داراییهای امن مانند طلا و ارزهای نسبتاً باثباتی نظیر یورو مشاهده میشود که میتواند نشاندهندۀ نوعی تعدیل احتیاطی در ترکیب داراییهای بانک مرکزی باشد. نتیجهگیری: بر اساس نتایج این پژوهش، به نظر میرسد سیاستهای مالی، از جمله عوامل مؤثر در شکلدهی به ساختار سبد دارایی بانک مرکزی است. سیاستهای مالی انبساطی، احتمالاً موجب افزایش وابستگی به اوراق بدهی دولتی میشود، در حالی که سیاستهای مالی انقباضی میتواند با تقویت ذخایر ارزی همراه باشد. از این رو، هماهنگی میان سیاستهای مالی و پولی، در حفظ ثبات مالی و بهبود مدیریت داراییهای بانک مرکزی نقش مهمی ایفا میکند. اتخاذ سیاستهای مالی متوازن و توجه به پیامدهای آن بر ساختار ترازنامه بانک مرکزی، میتواند به کنترل رشد نقدینگی، مدیریت ریسک داراییها و افزایش تنوعبخشی در سبد دارایی بانک مرکزی کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سبد دارایی؛ بانک مرکزی؛ سیاست مالی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 197 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 171 |
||