ناسازگاری مشروطیت و شریعت از منظر میرزا صادق مجتهد تبریزی | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 07 تیر 1405 اصل مقاله (1.15 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2026.370292.1681 | ||
| نویسنده | ||
| جعفر مرادحاصلی* | ||
| دکترای تاریخ ایران اسلامی دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| میرزا صادق مجتهد تبریزی یکی از فقیهان برجسته دوران مشروطه بود که ابتدا از جنبش مشروطیت حمایت کرد، اما با روشن شدن هرچه بیشتر ماهیت این جنبش از آن فاصله گرفت و اندیشههایی در نقد مشروطیت مطرح کرد. اندیشههای او که مبتنی بر مفاهیم و اصول فقه شیعه است عمدتاً بر تحلیل ناسازگازی بین مشروطیت و شریعت تمرکز دارد. این پژوهش با تکیه بر رویکرد تاریخ ایدهها در پی پاسخ به این پرسش است که از منظر میرزا صادق مجتهد مشروطیت از چه اجزاء و عناصر فکری ترکیب شده بود و مقولات و مفاهیم اصلی سازنده آن جنبش، یعنی قانون اساسی، انتخابات، آزادی و عدالت، چه نسبتی با آموزههای شریعت دارند؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که میرزا صادق مجتهد با تکیه بر واحد-ایدههای فقه و فلسفه سیاسی شیعه اجزاء و عناصر مشروطیت همچون وضع قوانین جدید، برگزاری انتخابات، تشکیل مجلس و به رسمیت شناختن آزادی و عدالت را در نقطه مقابل آموزههای شریعت در زمینه اداره امور جامعه میدانست. به زعم او، شریعت منشأ الهی دارد اما مشروطیت منشأ شیطانی و این دو هرگز با هم سازگار نمیشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| میرزا صادق مجتهد؛ مشروطیت؛ شریعت؛ نظریه سیاسی شیعه؛ ناسازگاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 91 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 80 |
||