نقش مدلهای طبقهبندی دادهمحور در تفکیک رخدادهای گردوغبار وابسته و غیروابسته به جریان جتی در غرب و جنوبغرب ایران | ||
| فیزیک زمین و فضا | ||
| مقاله 7، دوره 52، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 313-333 اصل مقاله (1.57 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jesphys.2026.408828.1007748 | ||
| نویسندگان | ||
| احترام جعفری حاجیآبادی1؛ مریم رضازاده* 1؛ ام البنین بذرافشان2 | ||
| 1گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. | ||
| 2گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. | ||
| چکیده | ||
| گردوغبار یکی از مهمترین مخاطرات غرب و جنوبغرب ایران است و بررسی آن نیازمند ترکیب دید دینامیکی و روشهای دادهمحور است. در این پژوهش، با بهرهگیری از دادههای ۲۹ ایستگاه هواشناسی همدیدی و متغیرهای دینامیکی_ترمودینامیکی بازتحلیلهای جهانی طی دوره 2024–2010، کارایی مدلهای طبقهبندی دادهمحور در شناسایی و تفکیک رخدادهای گردوغبار وابسته و غیروابسته به جریان جتی بررسی شد. رخدادهای گردوغبار بر پایه کدهای وضعیت جوی گردوغبار در گزارشهای همدیدی شناسایی و سپس با استفاده از دید افقی، به کلاسهای شدت/نوع تفکیک شدند. دادهها همچنین به دو رژیم «همراه با جریان جتی» و «بدون جریان جتی» دستهبندی شدند. در هر دو رژیم، انتخاب ویژگی با الگوریتم Boruta انجام و سپس طبقهبندی با چند مدل یادگیری ماشین (Random Forest، XGBoost، SVM، شبکه عصبی و وایازش لجستیک) و با شاخصهای Accuracy، AUC و F1 ارزیابی شد. در رژیم همراه جریان جتی، متغیرهای تراز بالا و میدان فشار (ارتفاع ژئوپتانسیل و سرعت باد افقی تراز ۲۵۰ هکتوپاسکال، بههمراه فشار و باد سطحی) در تفکیک طوفانهای با دید ۱۰۰۰–۲۰۰ متر از گردوغبار معلق نقش غالبی داشتند و XGBoost و Random Forest بالاترین مهارت را در طبقهبندی دوکلاسی ارائه کردند. در رژیم بدون جریان جتی و در مسئله چهارکلاسی، وزن اصلی به متغیرهای نزدیک سطح (فشار سطحی، دمای ۲ متری و باد ۱۰ متری) منتقل شد و SVM با کرنل RBF پایدارترین عملکرد را نشان داد. نتایج بیانگر آن است که تفکیک رژیمهای همدیدی و انتخاب متغیرها و مدلهای متناسب با هر رژیم، میتواند دقت و تفسیرپذیری سامانههای هشدار گردوغبار را افزایش دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طبقهبندی رخداد؛ مدلهای طبقهبندی؛ گردوغبار؛ جتاستریم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 157 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 83 |
||