تهیة نقشة پراکنش تودههای باقیماندة شمشاد هیرکانی با استفاده از تصاویر سنتینل-۲ بهمنظور اولویتبندی حفاظتی | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 251-266 اصل مقاله (1.53 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.412040.2899 | ||
| نویسندگان | ||
| سیده کوثر حمیدی؛ حامد آقاجانی* ؛ زینب خلیلی؛ حمید جلیلوند | ||
| گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شمشاد هیرکانی (Buxus hyrcana Pojark.) گونهای ارزشمند و بازمانده از دوران سوم زمینشناسی در جنگلهای هیرکانی است که نقش مهمی در پایداری این بومسازگان دارد. طی دو دهة اخیر، زوال گسترة تودههای شمشاد بهویژه بر اثر آفت شبپرة برگخوار و بیماری بلایت ناشی از قارچ Calonectria pseudonaviculata به بحرانی جدی تبدیل شده است. با وجود اهمیت موضوع، مطالعهای جامع برای تهیة نقشة پراکنش و اولویتبندی حفاظتی تودههای باقیمانده انجام نشده است. پژوهش حاضر با هدف تهیة نقشة پراکنش تودههای باقیماندة شمشاد هیرکانی با استفاده از تصاویر سنتینل-۲ و اولویتبندی حفاظتی در سه رویشگاه شاخص (چشمهبلبل، سیسنگان و شفارود) طراحی شد. نمونهبرداری میدانی در تابستان ۱۴۰۴ انجام و جدایههای قارچی با کشت روی محیط MEA خالصسازی شدند. بیماریزایی با آزمون گلخانهای تأیید و گونة قارچ با استفاده از توالییابی ناحیة ITS شناسایی گردید. نقشة پراکنش تودهها با طبقهبندی نظارتشده تصاویر سنتینل-۲ با الگوریتم ماشین بردار پشتیبان (SVM) و محاسبه شاخص NDVI تهیه شد. نتایج نشان داد تمامی جدایهها با شباهت 100-99٪ به عنوانCalonectria pseudonaviculata شناسایی شدند. سطح تودههای قابل احیا در چشمهبلبل ۷۸ هکتار (میانگین NDVIبرابر 0/55)، شفارود ۱۰۵ هکتار (میانگین NDVI برابر 0/38) و در سیسنگان 4/2 هکتار (میانگین NDVI برابر 0/23) برآورد شد. اولویت حفاظتی بهترتیب به چشمهبلبل، شفارود و سیسنگان تعلق گرفت. دقت کلی طبقهبندی بین 86/5 تا 91/6 درصد بود. این پژوهش برای اولین بار نقشة پراکنش تودههای باقیماندة شمشاد هیرکانی را ارائه داده و اولویتهای حفاظتی را مشخص میکند. روششناسی ارائهشده قابل تعمیم به سایر رویشگاهها بوده و مبنایی برای برنامهریزی احیا و حفاظت از این گونة ارزشمند فراهم میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اولویتبندی حفاظتی؛ بلایت شمشاد؛ شمشاد هیرکانی؛ طبقهبندی SVM؛ Calonectria pseudonaviculata؛ NDVI؛ Sentinel-2 | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 137 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 15 |
||