بررسی بومشناختی رویشگاههای سماق (.Rhus coriaria L) در استان آذربایجان غربی | ||
| نشریه جنگل و فرآورده های چوب | ||
| دوره 79، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 121-132 اصل مقاله (785.28 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfwp.2026.412681.1393 | ||
| نویسندگان | ||
| فریدون محبی؛ جلال هناره* ؛ مهران مجرد؛ مژگان لارتی | ||
| بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: مطالعة حاضر به بررسی بومشناختی رویشگاههای سماق (.Rhus coriaria L) در استان آذربایجان غربی پرداخته و هدف اصلی آن، تبیین شرایط بومشناختی مؤثر بر رشد و نمو این گونة گیاهی در منطقه است. با توجه به محدودیت دادههای منطقهای، پژوهش با هدف تعیین مشخصات رویشگاهی مناسب برای کاشت و تکثیر طبیعی سماق در این استان انجام شده است. تأکید بر شناخت ویژگیهای بومشناختی رویشگاهها برای مدیریت پایدار و احیای آنها، بخش مهمی از اهداف این تحقیق را تشکیل میدهد. روش پژوهش: این پژوهش در مرکز و جنوب استان آذربایجان غربی صورت گرفت. سه رویشگاه در شهرستان سردشت (یک رویشگاه طبیعی و دو نیمهطبیعی) و دو رویشگاه طبیعی در شهرستان ارومیه بهعنوان نمونه انتخاب شدند. نمونهبرداری از این رویشگاهها بهصورت سیستماتیک-تصادفی انجام شد. نمونهبرداری خاک (عمق 30-0 سانتیمتر)، میزان تولید میوه (وزن خوشه) و متغیرهای کمی گونه از جمله ارتفاع درختچه، قطر در ارتفاع برابر سینه، سطح تاج پوشش، قطر در محل یقه، تعداد خوشه، تعداد جست، تراکم درختان و تعداد پایه در واحد سطح مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به وسعت رویشگاه سه ترانسکت طولی به طول 200 متر در هر رویشگاه انتخاب و در طول ترانسکتها، قطعاتنمونه به فاصلة 10 متر از یکدیگر و به ابعاد 3 در 3 متر انتخاب و نمونهبرداری صورت گرفت. روش خوشهبندی دو طرفه بین متغیرهای خاک و متغیرهای زیستی و نیز بین رویشگاهها انجام شد تا میزان تشابهات و عدم تشابهات مابین این عوامل مشخص شود. PCA و خوشهبندی دوطرفه بهوسیلة نرمافزار آماری PAST انجام گرفت. یافتهها: نتایج آزمایش خاک در رویشگاههای مورد بررسی نشان از متفاوت بودن خصوصیات خاک در پنج رویشگاه مورد بررسی داشت. اسیدیتة خاک بین ۷ تا 7/9، شوری بین 0/33 تا 0/73 میکروزیمنس بر سانتیمتر، درصد آهک بین بین 0/93 وتا 1/87، فسفر قابل دسترس بین 7/1 تا ۱۹ قسمت در میلیون، پتاسیم قابل دسترس بین 73/3تا ۲۷۶ قسمت در میلیون و درصد کربن آلی بین 0/92 تا 1/54 در پنج رویشگاه مورد بررسی مشاهده شد. همبستگی میان میزان درصد سیلت خاک و وزن میوه در هر پایه نشاندهندة رابطة مثبت و معنیدار بود. ضریب همبستگی ارتفاع پایههای سماق با میزان پتاسیم خاک نشانگر ارتباط معنیدار منفی بین این دو پارامتر در این مطالعه میباشد. نتایج بهدست آمده از آنالیز مؤلفههای اصلی بیانگر این هستند که مهمترین عوامل تأثیرگذار بر رشد و نمو سماق میزان پتاسیم خاک و بافت خاک (درصد سیلت و ماسه خاک) میباشند. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان داد که مهمترین پارامترهای تأثیرگذار بر تفکیک رویشگاههای سماق در آذربایجانغربی، وزن میوه در هر پایه، میزان بارندگی سالانه، مقدار پتاسیم خاک و بافت خاک میباشد. وابستگی سماق به آب برای رشد زایشی و نیاز آن به نور خورشید عوامل کلیدی دیگر در تعیین شرایط رویشگاهی بهشمار میروند. همچنین، ارتباط پیچیدهای بین رشد رویشی و زایشی مشاهده شد که بر اهمیت تعادل بین این دو جنبه رشدی برای حداکثر تولید میوه تأکید دارد. این یافتهها میتوانند مبنایی برای مدیریت پایدار، احیای رویشگاهها و انتخاب مکانهای مناسب برای کاشت و توسعة این گونه ارزشمند فراهم کنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارومیه؛ سردشت؛ سماق؛ شرایط بومشناختی؛ Rhus coriaria | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 123 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 35 |
||