مشخصه‌های بذر درختان کهنسال راش هیرکانی، پلت و توسکای ییلاقی در جنگل‌های کهن‌رست هیرکانی | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 495-509 اصل مقاله (947.8 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.412285.2902 | ||
| نویسندگان | ||
| مجتبی آذریان1؛ حامد آقاجانی* 2؛ وحید اعتماد3؛ انوشیروان شیروانی3؛ سید محمدمعین صادقی4 | ||
| 1گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. | ||
| 2گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. | ||
| 3گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 4دانشکدگان جنگلداری، کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آرکانزاس در مانتیسلو، مانتیسلو، آرکانزاس، آمریکا. | ||
| چکیده | ||
| درختان کهنسال نقش مهمی در حفظ ذخایر ژنتیکی، پایداری بوم‌سازگان و تداوم زادآوری طبیعی جنگل‌های هیرکانی دارند؛ با این حال، اطلاعات اندکی دربارة کیفیت بذر این درختان و تفاوت آن با درختان بالغ غیرکهنسال وجود دارد. این پژوهش با هدف بررسی و مقایسة برخی ویژگی‌های کمّی و کیفی بذر شامل درصد رطوبت، وزن هزار دانه، قطر بذر و قوة نامیه در درختان کهنسال و شاهد سه گونة راش هیرکانی (Fagus caspica Denk & G.W.Grimm)، پلت (Acer velutinum Boiss.) و توسکای ییلاقی (Alnus subcordata C.A. Mey) در بخش نم‌خانة جنگل خیرود انجام شد. برای هر گونه، پنج پایة کهنسال با حداقل قطر برابر سینه 1/5 متر شناسایی و نزدیک‌ترین درختان بالغ و سالم همان گونه با قطر برابر سینه 50 تا 70 سانتی‌متر به‌عنوان شاهد انتخاب شدند. نتایج نشان داد درصد رطوبت بذر بین درختان کهنسال و شاهد در هیچ‌یک از گونه‌ها اختلاف معنی‌داری نداشت. وزن هزار دانه و قطر بذر در درختان کهنسال راش هیرکانی و پلت نسبت به شاهد کاهش معنی‌داری نشان داد، اما در توسکای ییلاقی تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. در مقابل، درصد جوانه‌زنی بذر درختان کهنسال توسکای ییلاقی کمتر از شاهد بود، در حالی‌که در راش هیرکانی و پلت اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. این یافته‌ها نشان می‌دهد اثر کهنسالی بر ویژگی‌های بذر، گونه‌محور و وابسته به نوع شاخص مورد بررسی است. ازاین‌رو، ارزیابی توان زادآوری پایه‌های مادری و استفاده از آنها به‌عنوان منابع بذر باید با توجه هم‌زمان به تفاوت‌های بین‌گونه‌ای و مجموعه‌ای از شاخص‌های کمّی و فیزیولوژیکی بذر انجام شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| احیای جنگل؛ بذر؛ جوانه‌زنی؛ درختان کهنسال؛ قطر برابر سینه؛ وزن هزاردانه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 278 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 77 |
||