میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,238
تعداد مقالات77,638
تعداد مشاهده مقاله161,152,581
تعداد دریافت فایل اصل مقاله120,808,053
عاشوری, احمد. (1405). حکمرانی ویرایش ژن در عصر فرافرگشت: چارچوب تحلیلی برای سنجش نابرابری زیستی و معماری سیاستی ایران. , 12(2), 203-219. doi: 10.22059/jppolicy.2026.107811
احمد عاشوری. "حکمرانی ویرایش ژن در عصر فرافرگشت: چارچوب تحلیلی برای سنجش نابرابری زیستی و معماری سیاستی ایران". , 12, 2, 1405, 203-219. doi: 10.22059/jppolicy.2026.107811
عاشوری, احمد. (1405). 'حکمرانی ویرایش ژن در عصر فرافرگشت: چارچوب تحلیلی برای سنجش نابرابری زیستی و معماری سیاستی ایران', , 12(2), pp. 203-219. doi: 10.22059/jppolicy.2026.107811
عاشوری, احمد. حکمرانی ویرایش ژن در عصر فرافرگشت: چارچوب تحلیلی برای سنجش نابرابری زیستی و معماری سیاستی ایران. , 1405; 12(2): 203-219. doi: 10.22059/jppolicy.2026.107811

حکمرانی ویرایش ژن در عصر فرافرگشت: چارچوب تحلیلی برای سنجش نابرابری زیستی و معماری سیاستی ایران

سیاستگذاری عمومی
دوره 12، شماره 2، تیر 1405، صفحه 203-219    اصل مقاله (1.38 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jppolicy.2026.107811
نویسنده
احمد عاشوری*
استاد کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
چکیده
ویرایش ژن انسانی، به‌ویژه در سطح خط زایشی، به‌تدریج از درمان بیماری‌های وراثتی فراتر می‌رود و به ابزاری بالقوه برای ارتقای ویژگی‌های نسل‌های آینده تبدیل می‌شود. این گذار، در غیاب حکمرانی پیش‌نگر، می‌تواند نابرابری زیستی را تعمیق کرده و رقابت ژنتیکی میان گروه‌ها یا دولت‌ها را فعال سازد. پرسش محوری مقاله آن است که چه سازوکارهایی مسیر تکاملی ویرایش ژن انسانی را تعیین می‌کنند و چه عواملی مشخص می‌سازند این فناوری به نابرابری ساختاری منتهی شود یا در چارچوب حکمرانی مؤثر مهار گردد. برای پاسخ به این پرسش، چارچوب سه‌مؤلفه‌ای نابرابری-انباشت-حکمرانی معرفی می‌شود که شامل: (۱) شکاف دسترسی ژنتیکی - میزان نابرابری اولیه در دسترسی به ویرایش ژن، (۲) انباشت میان‌نسلی - فرآیندی که طی آن مزایای ژنتیکی به نسل‌های بعد منتقل و تقویت می‌شوند و (۳) ظرفیت حکمرانی - توان نهادی دولت‌ها و جامعه بین‌المللی در تنظیم این فناوری. تحلیل نظری نشان می‌دهد در شرایط شکاف دسترسی بالا و ظرفیت حکمرانی پایین، نابرابری زیستی به‌صورت درون‌زا تشدید می‌شود. مقاله با پیشنهاد پنج اصل سیاستی و بررسی موردی ایران، نشان می‌دهد مسیر آینده ویرایش ژن بیش از آنکه به فناوری وابسته باشد، به کیفیت حکمرانی بستگی دارد.
کلیدواژه‌ها
ویرایش ژن؛ نابرابری زیستی؛ حکمرانی علم؛ ظرفیت حکمرانی؛ انتقال میان‌نسلی؛ سیاستگذاری عمومی؛ ایران
عنوان مقاله [English]
Governing Gene Editing in the Age of Hyper-Evolution: An Analytical Framework for Assessing Biological Inequality and Policy Design in Iran
نویسندگان [English]
Ahmad Ashouri
Professor of Agriculture and Natural Resources, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
چکیده [English]
Human gene editing, especially at the germline level, is moving beyond the treatment of hereditary diseases toward the enhancement of future generations. Without forward-looking governance, this shift may deepen biological inequality and trigger genetic competition among groups or states. This article asks which mechanisms determine whether gene editing leads to structural inequality or remains subject to effective governance. It introduces the GGC–CGA–M framework, integrating three elements: initial inequality of access (GGC), intergenerational accumulation of genetic advantage (CGA), and governance capacity (M). The analysis shows that when initial inequality is high and governance capacity is weak, biological inequality intensifies endogenously. By proposing five policy principles and applying the framework exploratorily to Iran, the article argues that the future of human gene editing depends less on technological progress than on the quality of governance.
کلیدواژه‌ها [English]
Genome Editing, Bio-Inequality, Science Governance, M-Index, Intergenerational Transmission, Public Policy, Iran
مراجع
  1. Becker, G. S. (1975). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. University of Chicago Press.
  2. Becker, G. S., & Tomes, N. (1979). An equilibrium theory of the distribution of income and intergenerational mobility. Journal of Political Economy, 87(6), 1153-1189. https://doi.org/10.1086/260831
  3. Biotechnology Development Staff. (2021-2023). Annual reports. Vice Presidency for Science and Technology. [In Persian]
  4. Bowles, S., & Gintis, H. (2002). The inheritance of inequality. Journal of Economic Perspectives, 16(3), 3-30. https://doi.org/10.1257/089533002760278797
  5. Doudna, J. A., & Charpentier, E. (2014). The new frontier of genome engineering with CRISPR-Cas9. Science, 346(6213), 1258096. https://doi.org/10.1126/science.1258096
  6. Habermas, J. (2003). The future of human nature. Polity Press.
  7. (1990). Human Fertilisation and Embryology Act 1990. UK Parliament.
  8. Hood, C. (2011). The blame game: Spin, bureaucracy, and self-preservation in government. Princeton University Press.
  9. (2019-2023). Annual Reports. International Atomic Energy Agency.
  10. Jasanoff, S. (2019). Can science make sense of life? Polity.
  11. Kim, Y. B., Komor, A. C., Levy, J. M., et al. (2017). Increasing the genome-targeting scope and precision of base editing with engineered Cas9-cytidine deaminase fusions. Nature Biotechnology, 35, 371-376. https://doi.org/10.1038/nbt.3803
  12. Lu, Y., Xue, J., Deng, T., et al. (2020). Safety and feasibility of CRISPR-edited T cells in patients with refractory non-small-cell lung cancer. Nature Medicine, 26, 732-740. https://doi.org/10.1038/s41591-020-0840-5
  13. Majone, G. (1997). From the positive to the regulatory state: Causes and consequences of changes in the mode of governance. Journal of Public Policy, 17(2), 139-167. https://doi.org/10.1017/S0143814X00003524
  14. Ministry of Health and Medical Education. (2022). Statistics of IVF and assisted reproduction centers in Iran. Office of Population, Family and School Health. [In Persian]
  15. Mousavi Meshkini, S. A. (2022). Jurisprudential issues of modern biotechnology. Qom University Press. [In Persian]
  16. NASEM (National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine). (2017). Human genome editing: Science, ethics, and governance. National Academies Press.
  17. Nuffield Council on Bioethics. (2018). Genome editing and human reproduction: Social and ethical issues.
  18. Ostrom, E. (2010). Beyond markets and states: Polycentric governance of complex economic systems. American Economic Review, 100(3), 641-672. https://doi.org/10.1257/aer.100.3.641
  19. Piketty, T. (2014). Capital in the twenty-first century. Harvard University Press.
  20. Roemer, J. E. (1998). Equality of opportunity. Harvard University Press. https://doi.org/10.4159/9780674042872
  21. Sadeghi, R. (2019). Bioethics and gene therapy from the perspective of Islamic jurisprudence. Institute of Culture and Islamic Thought. [In Persian]
  22. Sandel, M. J. (2007). The case against perfection: Ethics in the age of genetic engineering. Harvard University Press.
  23. Sparrow, R. (2019). Yesterday's child: How gene editing for enhancement will produce obsolescence—and why it matters. American Journal of Bioethics, 19(7), 6-15. https://doi.org/10.1080/15265161.2019.1618943
  24. Stilgoe, J. (2020). Who's driving innovation? Technologies of the self in the age of automation. Palgrave Macmillan.
  25. Zhou, C., Sun, Y., Yan, R., et al. (2019). Off-target RNA mutation induced by DNA base editing and its elimination by mutagenesis. Nature, 571, 275-278. https://doi.org/10.1038/s41586-019-1314-0
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 104
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 20





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب