ارزیابی برخی معادلات تجربی و نیمهتجربی نفوذ آب به خاک در گروههای مختلف بافتی در منطقه نیمهخشک | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 57، شماره 5، مرداد 1405، صفحه 1039-1054 اصل مقاله (1.32 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.411816.670107 | ||
| نویسندگان | ||
| علی رضا واعظی1؛ مرتضی یاوری* 2؛ محمدصادق عسکری1 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. | ||
| 2گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| چکیده | ||
| نفوذ آب به خاک یکی از فرآیندهای کلیدی در چرخه هیدرولوژیکی بوده و نقش تعیینکنندهای در مدیریت منابع آب و مهار رواناب دارد. هدف این پژوهش ارزیابی کارایی برخی معادلات تجربی و نیمهتجربی نفوذ آب در گروههای مختلف بافت خاک (درشت، متوسط و ریز) در منطقه نیمهخشک در استان زنجان بود. بدینمنظور، آزمایش صحرایی نفوذ در 68 نقطه با استفاده از روش حلقه دوگانه انجام شد. پس از انجام نمونهبرداری، برخی ویژگیهای خاکها اندازهگیری شدند. دادههای نفوذ اندازهگیریشده با چهار مدل تجربی (کوستیاکوف، کوستیاکوف–لوئیس، SCS و سایهاگ) و دو مدل نیمهتجربی (هورتون و میشرا–سینگ ) برازش داده شدند. ارزیابی عملکرد مدلها با استفاده از شاخصهای آماری ضریب تعیین (R²)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)، میانگین انحراف مطلق (MAD) و میانگین درصد خطای مطلق (MAPE) انجام گرفت. نتایج نشان داد مدل کوستیاکوف–لوئیس در هر سه گروه بافتی و بهویژه در خاکهای ریزبافت (R² = 0.999, MAPE = 3.05%, MAD = 0.17, RMSE = 23) بهترین عملکرد را داشت. مدل کوستیاکوف نیز عملکردی بسیار دقیق و پایدار بهویژه در خاکهای درشتبافت (R² = 0.999, MAPE = 6.38%, MAD = 0.34, RMSE = 0.42) و ریزبافت داشت (R²= 0.999, MAPE= 7.01%, MAD=0.27, RMSE = 0.34) داشت و درمقابل مدل سایهاگ ضعیفترین عملکرد را نشان داد. مدلهای نیمهتجربی هورتون و میشرا–سینگ نیز عملکرد بینابینی داشتند. بهطورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که مدلهای تجربی سادهتر، بهدلیل ساختار ریاضی ساده و وابستگی کمتر به ضرایب از دقت بالاتری برخوردار بودند و مناسبترین مدلها برای شبیهسازی نفوذ آب در خاکهای منطقهنیمه خشک مورد مطالعه هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بافت خاک؛ حلقه دوگانه؛ شدت نفوذ؛ مدلسازی نفوذ؛ نفوذپذیری خاک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 199 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 302 |
||