سنجش حکمرانی تجاری و آسانسازی تجارت ایران با کشورهای اوراسیای مرکزی | ||
| مطالعات اوراسیای مرکزی | ||
| مقاله 5، دوره 19، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 92-128 اصل مقاله (1.34 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcep.2026.398886.450336 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدحسین اطهری1؛ ابوالقاسم شهریاری* 2 | ||
| 1دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دکتری علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| حکمران تجاری، نقشدولتها در توافقهای تجاری برای ارتقای سطح مبادلهها است. هدف این نوشتار، امکانسنجی آسانسازی مبادلههای تجاری ایران با ۹ کشور اوراسیای مرکزی بهوسیلۀ تحلیل روند مبادلهها و بررسی تأثیر ابزارهای حکمرانی تجاری است. در این نوشتار بهدنبال پاسخ این پرسش هستیم که روند مبادلههای تجاری ایران با کشورهای اوراسیای مرکزی چه ویژگیهایی دارد و چگونه میتوان با ابزارهای حکمرانی تجاری، زمینۀ اجرای توافقنامههای تجاری را فراهم کرد. با توجه به ماهیت اکتشافی پرسش، این نوشتار فرضیهآزما نیست و پاسخ پرسش براساس یافتههای تجربی بهدست میآید. چارچوب نظری نوشتار بر پایۀ مفهوم حکمرانی تجاری منطقهای استوار است که بر نقش دولتهای یک منطقه در کاهش مانعهای تجاری و ایجاد یکپارچگی بازار تأکید میکند. روش پژوهش تحلیل سری زمانی دادههای تجاری ایران با کشورهای هدف در سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ است. برای سنجش اثر حکمرانی تجاری، تأثیر توافقنامۀ تجارت ترجیحی با اتحادیۀ اقتصادی اوراسیایی بهعنوان نمونهای از ابزارهای حکمرانی مورد آزمون قرار گرفته است. یافتهها نشان میدهند که صادرات ایران به کشورهای هدف، روندی افزایشی و باثبات داشته و سبد صادراتی تنوع مناسبی داشته است، بهطوری که سهم محصولات معدنی (از جمله نفت خام) فقط حدود 8 درصد است. از سویی، اگرچه واردات از برخی کشورها کاهش یافته است، در مجموع حجم مبادلهها افزایش داشته است. همچنین توافقنامۀ تجارت ترجیحی با اتحادیۀ اوراسیایی بر افزایش صادرات ایران تأثیر مثبت و معناداری داشته است. در مجموع، این نوشتار نشان میدهد که برای بهکارگیری حکمرانی تجاری در قالب توافقنامههای تجاری ترجیحی یا آزاد با کشورهای اوراسیای مرکزی، زمینۀ مناسبی وجود دارد. این موضوع میتواند به آسانسازی تجارت منطقهای و افزایش تابآوری اقتصادی ایران بینجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تجارت منطقهای؛ توافقنامۀ تجاری؛ حکمرانی تجاری؛ اوراسیاِی مرکزی؛ ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 187 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 182 |
||