ارزیابی ریسک سلامت فرمالدئید در هوای تهران با بهره‌گیری از داده‌های سنجش‌ازدور | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 531-545 اصل مقاله (1.42 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.413913.2914 | ||
| نویسندگان | ||
| مسیب کلوندی1؛ امیرارسلان پرداختی1؛ عزیز عزیزپور* 1؛ محمد ناجی2 | ||
| 1گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکدة محیط‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| فرمالدئید یک ترکیب آلی فرار، سمی و از عوامل سرطان‌زای گروه ۱ برای انسان است. در کلانشهر تهران، به‌دلیل شهرنشینی سریع، ترافیک سنگین و انتشار بالای پیش‌سازهای فتوشیمیایی، سطوح قابل‌توجهی از ترکیبات کربن واکنش‌پذیر مشاهده می‌شود. با این حال، ارزیابی‌های بلندمدت شهری دربارة فرمالدئید محیطی و پیامدهای سلامت آن محدود بوده است. در این مطالعه، تغییرات فرمالدئید تروپوسفری تهران طی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ با استفاده از داده‌های TROPOMI ماهوارة Sentinel‑5P بررسی شد و پردازش داده‌ها در بستر گوگل ارث انجین صورت گرفت. پس از اعمال فیلتر کیفیت، داده‌های روزانه برای تولید میانگین‌های ماهانه، فصلی و سالانه . چگالی ستون تروپوسفری با بهره‌گیری از ارتفاع لایة مرزی سیاره‌ایERA5 به غلظت نزدیک سطح تبدیل شد. برای ارزیابی خطر سلامت، مصرف مزمن روزانه (CDI) و ریسک سرطان اضافی مادام‌العمر (ELCR) براساس چارچوب RAIS/U.S. EPA محاسبه شد و از عامل خطر استنشاقی IUR برابر با 5-10×1/3 با واحد عکس میکرو گرم بر مترمکعب استفاده گردید. همچنین، نقاط داغ مکانی با آمارة *Getis‑Ord Gi شناسایی شدند. برآوردهای غربالگری‌سطح غلظت نزدیک سطح HCHO در تهران نشان داد که دامنة غلظت ماهانه بین 7/2 تا 0/9 میکرو گرم بر مترمکعب متغیر بود، در حالی‌که میانگین سالانه بین 6/15-5/6میکرو گرم بر مترمکعب قرار داشت و کانون‌های پایدار آلودگی در مرکز و شمال‌شرق تهران قرار دارند. بیشینة فصلی در تابستان و همزمان با تشدید اکسیداسیون فتوشیمیایی ترکیبات آلی فرار رخ داد. مقادیر CDI بین 00257/0-00077/0 میلی گرم بر کیلوگرم در روز و ELCR سالانه 5-۱۰×28/7 تا 10-5×00/8 برآورد شد که در کرانة بالایی دامنه معیار U.S. EPA (6-10-4-10) قرار دارد. معادل جمعیتی خطر سرطان مادام‌العمر حدود ۶۳۳ تا ۶۹۵ مورد در جمعیت 69/8 میلیونی برآورد شد. این نتایج بیانگر خطر غربالگری متوسط اما معنی‌دار بوده و کارایی رویکرد ماهواره‌مبنا را در شهرهای فاقد پایش پیوستة زمینی نشان می‌دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آلایندة ثانویه؛ ارزیابی خطر سرطان‌زایی؛ ترکیبات آلی فرار؛ مصرف مزمن روزانه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 264 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 56 |
||