طراحی چارچوب معیارهای ارزیابی موشکافانه طرح‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر در کسب‌و‌کارهای فناوری مالی ایران | ||
| فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی | ||
| دوره 19، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 25-53 اصل مقاله (865.07 K) | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی آمیخته | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jed.2026.410194.654645 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدمبین شفیعی ناطق1؛ محمدامین رشیدی* 2؛ بابک حمیدیا3 | ||
| 1گروه مالی و حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران | ||
| 2گروه مالی و بانکداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران | ||
| 3گروه مدیریت کسب‌وکار، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: شرکت‌های نوپا، به‌ویژه فعالان حوزه فین‌تک، طی سال‌های اخیر به بازیگران مؤثر و تحول‌آفرینی در نظام‌های مالی تبدیل شده‌اند. این شرکت‌ها با تکیه بر فناوری‌های نوین، خدمات مالی سنتی را دگرگون کرده و مسیرهای جدیدی برای ارائه خدمات، جذب مشتری و ایجاد ارزش گشوده‌اند. با وجود این، نوآوری در مدل کسب‌وکار، عدم‌اطمینان محیطی، و نبود سوابق عملکردی شفاف، سرمایه‌گذاری در فین‌تک‌ها را با ریسک‌های جدی مواجه می‌سازد. تأمین مالی این شرکت‌ها عمدتاً بر عهده نهادهای سرمایه‌گذاری خطرپذیر است. یکی از دغدغه‌های اساسی این نهادها، فقدان چارچوبی ساختارمند، جامع و متناسب با ویژگی‌های خاص فین‌تک‌ها برای ارزیابی طرح‌های سرمایه‌گذاری است. این پژوهش با هدف طراحی چارچوبی نظام‌مند برای ارزیابی دقیق و چندبعدی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در فین‌تک‌ها انجام شده است تا با نگاهی داده‌محور، به تصمیم‌گیری مؤثرتر نهادهای سرمایه‌گذار کمک نماید. روش: مطالعه حاضر با رویکردی آمیخته و چندمرحله‌ای انجام شده است. در گام نخست، برای شناسایی عوامل کلیدی ارزیابی، از روش فراترکیب برای مرور نظام‌مند ۷۷ منبع علمی-پژوهشی استفاده شد. سپس در گام دوم، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ تن از خبرگان حوزه‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، فین‌تک و کارآفرینی فناورانه انجام گرفت. داده‌های به‌دست‌آمده از این دو مرحله، با بهره‌گیری از تحلیل مضمون، طبقه‌بندی و تحلیل گردید و در نهایت ۱۷۸ مضمون پایه، ۲۲ مضمون سازمان‌دهنده و ۸ مضمون فراگیر استخراج شد. در گام پایانی، به‌منظور تحلیل روابط علّی میان ابعاد شناسایی‌شده و تعیین میزان اثرگذاری و اثرپذیری هر یک، از روش دیمتل (DEMATEL) و پرسش‌نامه مقایسات زوجی استفاده گردید. تحلیل‌های انجام‌شده با مشارکت خبرگان و تأیید گروه کانونی صورت گرفت تا از روایی محتوایی چارچوب اطمینان حاصل شود. یافته‌ها: نتیجه تحلیل‌ها به ارائه چارچوبی جامع با هشت بعد اصلی منجر شد که عبارت‌اند از: ارزیابی مالی، حکمرانی شرکتی، فنی، رقابتی، منابع انسانی، حقوقی، بنیان‌گذاران و زیرساخت‌ها. تحلیل روابط میان این ابعاد نشان داد که ابعاد «بنیان‌گذاران» و «منابع انسانی» بیشترین اثرگذاری را بر سایر عوامل دارند و در نتیجه نقش کلیدی در موفقیت سرمایه‌گذاری ایفا می‌کنند. در مقابل، بعد «مالی» بیشترین اثرپذیری را داشته و متأثر از کیفیت سایر ابعاد است. این یافته حاکی از آن است که تمرکز صرف بر شاخص‌های مالی در ارزیابی اولیه فین‌تک‌ها نمی‌تواند تصویری کامل از ظرفیت آن‌ها ارائه دهد و لازم است نگاه تحلیلی‌تری به جنبه‌های انسانی و فناورانه این کسب‌وکارها داشت. نتیجه‌گیری: چارچوب طراحی‌شده در این پژوهش، ابزاری کاربردی و تصمیم‌یار برای سرمایه‌گذاران خطرپذیر، شتاب‌دهنده‌ها و نهادهای فعال در زیست‌بوم نوآوری و کارآفرینی فراهم می‌آورد. این مدل با ارائه نگاهی کل‌نگر و مبتنی بر داده، سرمایه‌گذاران را قادر می‌سازد تا با درک عمیق‌تری از عوامل موفقیت و ریسک، تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه‌تری داشته باشند. همچنین، چارچوب مذکور می‌تواند مبنای توسعه ابزارهای غربالگری اولیه و سامانه‌های پشتیبان تصمیم در مراحل پیش از سرمایه‌گذاری قرار گیرد و بدین ترتیب، به کاهش عدم‌اطمینان و افزایش اثربخشی فرآیندهای سرمایه‌گذاری در فین‌تک‌ها منجر شود. از این منظر، یافته‌های پژوهش علاوه بر کاربرد عملی، می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های آینده در حوزه ارزیابی نوآوری‌های مالی نیز فراهم آورد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ارزیابی موشکافانه؛ دیمتل؛ سرمایه‌گذاری خطرپذیر؛ فین‌تک؛ فراترکیب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 271 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 67 |
||