تنوع زیستی ماهیان آب شیرین حوضه‌های آبریز پرسیس و هرمز | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 427-439 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.415890.2919 | ||
| نویسندگان | ||
| احسان شاطویی قارنجه؛ سهیل ایگدری* ؛ هادی پورباقر | ||
| گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| حوضه‌های آبریز پرسیس و هرمز در جنوب ایران، به‌دلیل شرایط هیدرولوژیک و زیست‌جغرافیایی، از مهم‌ترین زیستگاه‌های ماهی‌های آب شیرین کشور به‌شمار می‌روند. هدف این پژوهش، بررسی الگوهای تنوع بتای ماهی‌های آب شیرین و شناسایی نقاط داغ تنوع زیستی در این دو حوضه بود. نمونه‌برداری با استفاده از دستگاه صید الکتریکی در رودخانه‌های مختلف دو حوضه در سال 1404 انجام شد و داده‌های حضور گونه‌ها پس از حذف موارد تکراری، در قالب ماتریس حضور-عدم حضور تحلیل گردید. برای محاسبه تنوع بتا از شاخص جاکارد و تجزیة آن به مؤلفه‌های جایگزینی گونهای و تفاوت غنا با استفاده از بستةadespatial در نرم‌افزار R استفاده شد. نتایج نشان داد که جوامع ماهی‌ها در دو حوضه دارای ناهمگونی زیستی بالایی هستند و هر دو مؤلفة جایگزینی گونهای و تفاوت غنا در شکل‌گیری الگوهای تنوع، نقش مهمی دارند. نمونه‌های شناسایی شده متعلق به 16 خانواده، 34 جنس و 48 گونه بود. گونة Capoeta saadii با حضور در ۷۳ ایستگاه، فراوان‌ترین گونة منطقه بود، در حالی‌که 10 گونه تنها در یک ایستگاه ثبت شدند که بیانگر پراکنش محدود و آسیب‌پذیری بالای آنها است. تنوع بتای ناشی از غنای گونهای و تنوع بتای کل، بیشترین مقدار را در حوضة پرسیس و کمترین مقدار را در حوضة هرمز نشان دادند، در حالی‌که سهم مؤلفة جایگزینی گونهای در تنوع بتای کل ناچیز بود. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که تفاوت‌های هیدرولوژیک، انزوای جغرافیایی و شرایط محیطی خاص، نقش تعیین‌کننده‌ای در ساختار جوامع ماهی‌های این حوضه‌ها دارند و حفاظت از زیستگاه‌های حساس این مناطق برای حفظ تنوع زیستی ماهی‌های آب شیرین ایران ضروری است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تنوع بتا؛ تنوع زیستی؛ حوضة پرسیس؛ حوضة هرمز؛ ماهیان آب شیرین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 300 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 96 |
||