تنوع زیستی ماهیان آب شیرین حوضه های آبریز پرسیس و هرمز | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 24 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.415890.2919 | ||
| نویسندگان | ||
| احسان شاطویی قارنجه؛ سهیل ایگدری* ؛ هادی پورباقر | ||
| گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| حوضههای آبریز پرسیس و هرمز در جنوب ایران، به دلیل شرایط هیدرولوژیک و زیستجغرافیایی، از مهمترین زیستگاههای ماهیهای آب شیرین کشور به شمار میروند. هدف این پژوهش، بررسی الگوهای تنوع بتای ماهیهای آب شیرین و شناسایی نقاط داغ تنوع زیستی در این دو حوضه بود. نمونهبرداری با استفاده از دستگاه صید الکتریکی در رودخانههای مختلف دو حوضه در فصلهای تابستان و پاییز سال 1404 انجام شد و دادههای حضور گونهها پس از حذف موارد تکراری، در قالب ماتریس حضور ـ عدم حضور تحلیل گردید. برای محاسبه تنوع بتا از شاخص جاکارد و تجزیه آن به مؤلفههای جایگزینی گونهای و تفاوت غنا با استفاده از بسته adespatial در نرمافزار R استفاده شد. نتایج نشان داد که جوامع ماهیها در دو حوضه دارای ناهمگونی زیستی بالایی هستند و هر دو مؤلفه جایگزینی گونهای و تفاوت غنا در شکلگیری الگوهای تنوع، نقش مهمی دارند. نمونههای شناسایی شده متعلق به 14 خانواده، 35 جنس و 50 گونه بود. گونه Capoeta saadii با حضور در ۷۳ ایستگاه، فراوانترین گونه منطقه بود، در حالی که گونههایی مانند Aphaniops ginaonis، Capoeta raghazensisو Paraschistura hormuzensis تنها در یک ایستگاه ثبت شدند که بیانگر پراکنش محدود و آسیبپذیری بالای آنها است. تنوع بتای ناشی از غنای گونهای و تنوع بتای کل، بیشترین مقدار را در حوضه پرسیس و کمترین مقدار را در حوضه هرمز نشان دادند، در حالیکه سهم مؤلفه جایگزینی گونهای در تنوع بتای کل ناچیز بود. نتایج این مطالعه نشان میدهد که تفاوتهای هیدرولوژیک، انزوای جغرافیایی و شرایط محیطی خاص، نقش تعیینکنندهای در ساختار جوامع ماهیهای این حوضهها دارند و حفاظت از زیستگاههای حساس این مناطق برای حفظ تنوع زیستی ماهیهای آب شیرین ایران ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنوع زیستی؛ تنوع بتا؛ ماهیان آب شیرین؛ حوضه پرسیس؛ حوضه هرمز | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 74 |
||