نقش توانمندسازی ساختاری در تسهیل خودسازماندهی روستاییان در شهرستان آشتیان | ||
| پژوهش های روستائی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 27 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrur.2026.405267.2072 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعوده نیکوئی فرد1؛ ناصر شفیعی ثابت* 2 | ||
| 1گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و اکتشافی به بررسی نقش توانمندسازی ساختاری در تسهیل فرایند خودسازماندهی روستاییان در شهرستان آشتیان می‌پردازد. هدف اصلی مطالعه، شناسایی و تحلیل ابعاد ساختاری مؤثر بر شکل‌گیری و پایداری خودسازماندهی در سکونتگاه‌های روستایی است. بر اساس چارچوب نظری کانتر، توانمندسازی ساختاری به معنای دسترسی افراد و گروه‌ها به منابع، اطلاعات، حمایت‌های نهادی و فرصت‌های مشارکت است. وجود این شرایط، نه‌تنها احساس شایستگی و کارآمدی روستاییان را تقویت می‌کند، بلکه زمینه را برای ابتکار عمل، همکاری‌های جمعی و شکل‌گیری نهادهای خودجوش محلی فراهم می‌سازد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۰ نفر از خبرگان دانشگاهی، بخش دولتی و خصوصی گردآوری و نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند تا اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2020 و بر پایه کدگذاری باز و محوری انجام شد. یافته‌ها نشان داد که ۲۴ واحد معنایی استخراج‌شده در قالب چهار بعد اصلی توانمندسازی ساختاری شامل «فرصت» (آموزش و آگاهی‌بخشی)، «اطلاعات» (دانش و مهارت)، «دسترسی به منابع» (مادی و غیرمادی) و «حمایت/پشتیبانی» (تشکل‌سازی، مشارکت و همکاری) سازمان‌دهی می‌شوند. نتایج حاکی از آن است که تحقق و تداوم خودسازماندهی در جوامع روستایی از رهگذر توانمندسازی ساختاری به صورت جامع و هم‌افزا ممکن است؛ به این معنا که هر چهار بعد یادشده باید به‌صورت یکپارچه اجرا شوند، چراکه هرگونه ضعف یا کاستی در یکی از ابعاد می‌تواند پویایی، انسجام و کارآمدی این فرآیند را تضعیف کند. بر این اساس، پژوهش حاضر بر لزوم بازنگری سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه روستایی با تمرکز بر ظرفیت‌ها و توانمندی‌های محلی و تقویت بسترهای ساختاری تأکید دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| توانمندسازی ساختاری؛ ظرفیت‌های محلی؛ خودسازماندهی جوامع روستایی؛ تحلیل محتوای کیفی؛ MAXQDA | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 376 |
||