واکاوی ساخت‌وساز شهری غیرمجاز از منظر مفهوم نوموتروپیسم: نمونه شهرک احمدیه در منطقه 19 شهر تهران | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| مقاله 5، دوره 31، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 61-76 اصل مقاله (3.51 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2026.416021.673210 | ||
| نویسندگان | ||
| پارسا ارباب* 1؛ مسعود رحیمی2؛ محمدصالح شکوهی بیدهندی3 | ||
| 1دانشیار، گروه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2کارشناس ارشد مدیریت شهری، گروه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3استادیار، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| با وجود پژوهش‌های متعدد، فرایند ساخت‌وساز شهری غیرمجاز در ایران تاکنون از منظر مفهوم نوموتروپیسم واکاوی نشده است که به عمل در پرتو قانون توجه دارد؛ جایی که کنشگران با عبور از دوگانه قانونی-غیرقانونی، به‌جای نادیده‌گرفتن قانون یا قانون‌شکنی آشکار، قانون را محاسبه کرده و در سایه یا نسبت با آن، جهت‌دهی می‌شوند. مصادیق این رفتار نوموتروپیک، در قالب دسته‌بندی پنج‌گانه شامل ساخت‌وساز پنهان، ساخت‌وساز یک‌شبه، ساخت‌وساز ناتمام، ساخت‌وساز مغایر و ساخت‌وساز بی‌مجوز، قابل تبیین است که تفکیک سوداگرانه زمین و انتظار عفو احتمالی نسبت به تخلف را نیز باید به آن‌ها افزود. موردمطالعه، شهرک احمدیه واقع در منطقه 19 تهران است که تخلفات ساختمانی در آن با حادثه منجر به فوت موسوم به خلازیر، برجسته شد. پژوهش از نوع کاربردی با ماهیت کیفی است و با تحلیل مضمون محتوای مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با کارشناسان شهرسازی، استادان دانشگاه و ساکنان مطلع، دنبال شده است. یافته‌ها گویای آن است که مهم‌ترین عامل تداوم تخلفات، عدم جلوگیری به‌موقع شهرداری است. این وضعیت دقیقاً مصداق رفتار نوموتروپیک است؛ متخلفان نه به دلیل ناآگاهی یا فقر، بلکه به‌واسطه حقوق مکتسبه در سایه احتمال توقف، عفو یا قانونی‌سازی آتی، اقدام به ساخت کرده‌اند. بر این اساس، ساخت‌وساز شهری غیرمجاز، پدیده‌ای چندعلتی و محصول تعامل پیچیده قوانین، نهادها، منافع اقتصادی و رفتار حسابگرانه کنشگران است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تخلفات ساختمانی؛ توسعه شهری؛ ساخت‌وساز غیرمجاز؛ کاربری اراضی؛ نوموتروپیسم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 249 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 219 |
||