ارزیابی خطر فلزات سمی در سد باطلة یک کارخانة فرآوری سنگ آهن | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 441-456 اصل مقاله (1.37 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.409055.2878 | ||
| نویسندگان | ||
| سید محمد ناظری بافقی1؛ مهدی الهی* 1؛ سهیلا رضائی تبار2؛ هاجر آبیار3 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. | ||
| 2مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران. | ||
| 3ﮔﺮﻭﻩ ﻣﺤﻴﻂﺯﻳﺴﺖ، ﺩﺍﻧﺸﻜﺪة ﺷﻴﻼﺕ ﻭ ﻣﺤﻴﻂﺯﻳﺴﺖ، ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻋﻠﻮﻡ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲﮔﺮﮔﺎﻥ، گرگان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف از پژوهش حاضر، تعیین غلظت فلزات سنگین در پسماند ذخیره‌شده در سد باطلة یک کارخانة فرآوری سنگ‌آهن در فلات مرکزی ایران و ارزیابی خطر اکولوژیک و سلامت ناشی از آنها بود. بدین‌منظور، نمونه‌های پسماند از عمق 20 سانتی‌متری سطح برداشت شده و به آزمایشگاه منتقل شدند. نمونه‌ها مطابق با دستورالعمل USEPA، آماده‌سازی و هضم شدند و غلظت عناصر آرسنیک، کادمیوم، کروم، مس، جیوه، نیکل، سرب و روی با استفاده از دستگاه ICP-MS مورد سنجش قرار گرفت. به‌منظور ارزیابی وضعیت آلودگی و ریسک، از شاخص‌های فاکتور آلودگی (CF)، درجة آلودگی (CD)، شاخص زمین‌انباشت (Igeo)، پتانسیل خطر (Eri)، شاخص خطر اکولوژیک (RI)، شاخص خطر غیرسرطان‌زایی (HI) و خطر سرطان‌زایی (CR) استفاده شد. میانگین غلظت کل (±انحراف معیار) عناصر آرسنیک، کادمیوم، کروم، مس، جیوه، نیکل، سرب و روی به‌ترتیب 34/14±3/14، 9/75±7/18، 30/17±6/81، 10۵±25/91، 0/005±0/002، 234/4±124/9، 91/38±12/4684/338±31/08میلی‌گرم بر کیلوگرم به‌دست آمد. نتایج نشان داد که براساس حدود مجاز سازمان حفاظت محیط‌زیست و شاخص Igeo، اغلب عناصر در محدودة بدون خطر قرار دارند، اما کادمیوم از نظر آلودگی و خطر اکولوژیک وضعیت نامطلوب‌تری دارد. مقدار شاخص‌های CD و RI به‌ترتیب 44/1و 1042/58محاسبه شد که بیانگر سطح آلودگی و خطر اکولوژیک بسیار بالا، عمدتاً ناشی از کادمیوم، است. در مقابل، نتایج ارزیابی ریسک سلامت نشان داد که مقادیر HI و CR در محدودة قابل قبول قرار داشته و در شرایط فعلی تهدید قابل‌توجهی برای کارکنان ایجاد نمی‌کند. با توجه به محدودیت تعداد نمونه‌ها، نتایج این پژوهش به نقاط نمونه‌برداری‌شده محدود بوده و توسعة برنامه‌های پایش مستمر برای کنترل مخاطرات احتمالی توصیه می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پسماند؛ شاخص خطر؛ شاخص زمین انباشت؛ فاکتور آلودگی؛ فلزات سنگین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 378 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 77 |
||