ارزیابی و مدل سازی کیفیت زیستگاه در استان اصفهان با رویکرد خدمات اکوسیستمی | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.409967.2883 | ||
| نویسندگان | ||
| یونس منتخب پور1؛ علی جعفری* 2؛ فاطمه محمدیاری1 | ||
| 1گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد | ||
| 2گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد | ||
| چکیده | ||
| استان اصفهان با دارا بودن طیف متنوعی از زیستگاههای کوهستانی، جنگلی، استپی و بیابانی و همچنین حضور گونههای شاخص و با ارزش حفاظتی، بهطور فزایندهای تحت تأثیر تغییرات کاربری زمین و توسعه انسانی قرار دارد. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی و مدل سازی کیفیت زیستگاه بهعنوان شاخصی از تنوعزیستی این استان با رویکرد خدمات اکوسیستمی است. در این مطالعه، از ماژول کیفیت زیستگاه مدل InVEST در تلفیق با دادههای سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و نقشه کاربری اراضی سال 1403 استفاده شد. مهمترین عوامل تهدیدکننده کیفیت زیستگاه شامل کاربریهای کشاورزی، سکونتگاههای شهری، جادههای اصلی و فرعی و کاربریهای صنعتی در نظر گرفته شدند. همچنین حساسیت انواع زیستگاهها نسبت به تهدیدات مختلف و میزان دسترسی به منابع تهدید در فرآیند مدلسازی لحاظ گردید. نتایج پژوهش نشان داد که کیفیت زیستگاه در سطح استان دارای الگوی فضایی ناهمگن است، بهطوریکه بالاترین مقادیر کیفیت زیستگاه عمدتاً در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست و نواحی با پوشش طبیعی پیوسته متمرکز شده است. در مقابل، مناطق واقع در مجاورت مراکز شهری، شبکههای ارتباطی و اراضی کشاورزی گسترده، از کیفیت زیستگاه پایینتری برخوردارند. تحلیل عرضه خدمت اکوسیستمی کیفیت زیستگاه در طبقات مختلف کاربری اراضی بیانگر آن است که اراضی طبیعی، بهویژه مراتع و زیستگاههای کوهستانی، بیشترین سهم را در تدارک این خدمت دارند. همچنین نتایج تحلیل نقاط داغ نشان داد که بخشی از کانونهای مهم تنوعزیستی در خارج از محدوده مناطق تحت حفاظت قرار گرفتهاند. در مجموع، یافتههای این پژوهش بر ضرورت بازنگری در برنامهریزی کاربری اراضی، تقویت شبکه مناطق حفاظتشده و هدایت توسعه شهری به سمت نواحی با حساسیت زیستمحیطی کمتر تأکید دارد. نتایج حاصل میتواند بهعنوان مبنایی علمی برای تصمیمگیریهای مدیریتی، آمایش سرزمین و حفاظت پایدار تنوعزیستی در استان اصفهان مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنوعزیستی؛ خدمات اکوسیستمی؛ کاربری اراضی؛ استان اصفهان | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 78 |
||