ارزیابی تاثیر تغییرات کاربری/پوشش اراضی بر ذخیره کربن با مدل InVEST و سناریوهای آینده (مطالعه موردی: ساوجبلاغ و چهارباغ، البرز) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 31 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.412629.2907 | ||
| نویسندگان | ||
| معصومه جورئت1؛ کوروس خوشبخت* 2؛ فاطمه اقامیر3؛ نغمه مبرقعی دینان4 | ||
| 1گروه اگرواکولوژی پژوهشکده علوم محیطی | ||
| 2گروه اگرواکولوژی پژوهشکده علوم محیطی شهید بهشتی | ||
| 3گروه اگرواکولوژی، پژوهشکدة گیاهان و مواد اولیة دارویی، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 4گروه برنامهریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| تغییرات کاربری و پوشش اراضی یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر پویایی ذخیره و ترسیب کربن در اکوسیستمهای خشکی محسوب میشود و میتواند پیامدهای قابل توجهی برای تعادل اقلیمی و پایداری محیطزیست داشته باشد. هدف این پژوهش ارزیابی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر ذخیره کربن اکوسیستم و بررسی سناریوهای آینده در شهرستانهای ساوجبلاغ و چهارباغ با استفاده از مدل InVEST است. بدین منظور نقشههای کاربری اراضی برای سالهای 1383 و 1403 تهیه و تغییرات آنها تحلیل شد. سپس با استفاده از ماژول ذخیره کربن مدل InVEST میزان ذخیره کربن برای هر کاربری محاسبه و تغییرات آن در دوره مورد مطالعه برآورد گردید. همچنین به منظور بررسی روندهای آینده، دو سناریوی «روند موجود» و «حفاظتی» برای سال 1423 شبیهسازی شد. نتایج نشان داد که طی دوره 1383 تا 1403 به دلیل گسترش اراضی شهری و صنعتی و کاهش مساحت کاربریهای طبیعی، میزان کل ذخیره کربن منطقه حدود 446628 تن کاهش یافته است. در میان کاربریها، مراتع بیشترین سهم را در ذخیره کربن منطقه داشته و بیشترین کاهش ذخیره نیز در مناطقی رخ داده است که تحت تأثیر توسعه شهری قرار گرفتهاند. نتایج سناریوسازی نشان داد که در صورت ادامه روند فعلی، ذخیره کربن منطقه تا سال 1423 حدود 77/10 درصد کاهش خواهد یافت، در حالی که اجرای سناریوی حفاظتی میتواند منجر به افزایش حدود 2/2 درصدی ذخیره کربن شود. به طور کلی نتایج پژوهش نشان میدهد که مدیریت کاربری اراضی و کنترل گسترش شهری نقش مهمی در حفظ ظرفیت ترسیب کربن و پایداری اکوسیستمهای منطقه دارد. بنابراین ادغام ملاحظات خدمات اکوسیستمی در برنامهریزی کاربری زمین میتواند به بهبود مدیریت سرزمین و کاهش پیامدهای تغییر اقلیم کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تغییر کاربری اراضی؛ ذخیره کربن؛ خدمات اکوسیستمی؛ InVEST؛ سناریوهای کاربری زمین | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 111 |
||