امنیت اقتصادی از رهگذر سیاست تجاری: چارچوبی چندشاخصی برای بلوکهای اقتصادی منطقهای در اوراسیای بزرگ | ||
| مطالعات کشورها | ||
| دوره 5، شماره 2، 1406، صفحه 399-421 اصل مقاله (874.49 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcountst.2026.416411.1565 | ||
| نویسنده | ||
| آرینا آ. سورکووا* | ||
| گروه روابط اقتصادی بینالملل، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه رودن (دانشگاه دوستی ملل روسیه)، مسکو، روسیه. | ||
| چکیده | ||
| سیاست تجارت خارجی- با افزایش تحریمها، تشدید تعرفههای تجارت و رقابت بر سر نهادههای راهبردی- به یکی از ارکان اصلی امنیت اقتصادی تبدیل شده است، زیرا وابستگی متقابل اقتصادی، افزون بر ارتقای کارایی، به ابزاری برای اعمال فشار نیز بدل شده است. باوجوداین، پژوهشهای حوزة امنیت اقتصادی بیشتر دولتمحور بوده و در این پژوهشها ابزارهای محدودی برای ارزیابی حکمرانی تجاری مرتبط با امنیت در بلوکهای همگرایی منطقهای مطرح بوده است. این مقاله با هدف رفع این خلأ، در چارچوبی چندشاخصی تدوین شده و ابزارهای سیاست تجاری با آسیبپذیریهای مرتبط با امنیت اقتصادی پیوند داده شده است. این چارچوب بر پنج بُعد استوار است: جایگاه در تجارت بینالملل، ساختار و کیفیت تجارت، عملکرد دفاعی، عملکرد توسعهای، و پایداری و شفافیت رژیم تجاری. در این مطالعه، با استفاده از مورد اتحادیة اقتصادی اوراسیا و بهرهگیری از پایگاههای دادة تجارت بینالملل و منابع پایش سیاستهای تجاری، چارچوبی در بازة زمانی 2020 تا 2023م عملیاتی شد. یافتهها نشان میدهد اتحادیة اقتصادی اوراسیا، در کنار برخورداری از درجة نسبتاً بالای گشودگی تجاری و سهم در خور توجه در منابع راهبردی، پس از 2021م، با افزایش تمرکز جغرافیایی صادرات، بهویژه منابع تأمین وارات با محتوای فناورانه، مواجه بوده است؛ درعینحال، همچنان الگوی صادراتی با محتوای فناورانة آن پایین مانده است. همچنین، مجموعة ابزارهای توسعهای این اتحادیه، با شکاف در اجرا همراه بوده است، بهگونهای که با وجود افزایش فعالیتهای مذاکرهای، پوشش تجارت ترجیحی همچنان محدود مانده و «دامنة وابستگی» این بلوک در بازارهای کشورهای ثالث کاهش یافته است. شاخصهای حکمرانی نیز نشان میدهد سطح بالای عدمقطعیت در سیاست تجاری و نبود انسجام کامل میان مواضع کشورهای عضو، اعتبار جهتگیری مشترک سیاست تجارت خارجی اتحادیه را محدود میکند. در این مقاله، رویکرد سنجش میزان مواجهه با مخاطرات با ظرفیت حکمرانی تلفیق شده، نقشهای تشخیصی از مخاطرات امنیتی مرتبط با تجارت فراهم آمده، و جهتگیریهای اجرایی در طراحی دستورکارهای تجارت خارجی امنیتمحور، با تمرکز بر کاهش هزینههای تجاری، افزایش تابآوری دالانهای تجاری، بهرهگیری مؤثر از ترتیبات تجارت ترجیحی و توسعة نظامهای پایش در منطقة اوراسیای بزرگ و فراتر از آن پیشنهاد شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تسلیحاتیسازی وابستگی متقابل تجاری؛ تهدیدهای تجاری؛ راهبرد تجارت ترجیحی؛ سیاست تجاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 170 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 108 |
||