بررسی مقایسهای مطالعات حوزة نظر و عمل در اولویت‌بندی چالش‌های محیط‌زیستی شهرهای کوهستانی ایران | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 585-604 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.415293.2918 | ||
| نویسندگان | ||
| الهه عظیمی؛ محمدرضا نقصان محمدی* ؛ سمانه خسروانی نژاد | ||
| گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شهرهای اقلیم کوهستانی ایران به‌دلیل ویژگی‌های خاص طبیعی و الگوهای توسعة شهری، با چالش‌های محیط‌زیستی متعددی مواجه هستند که شدت آنها تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف اولویت‌بندی این چالش‌ها، به مقایسة نتایج حاصل از مرور نظام‌مند ادبیات علمی و دیدگاه‌های متخصصان برنامه‌ریزی شهری و محیط‌زیست پرداخته است. این پژوهش از نظر روش‌شناسی، توصیفی-تحلیلی است. داده‌های مورد نیاز ابتدا با اتکا به چارچوب پریسما و جستجو در پایگاه‌های علمی گردآوری شد سپس با استفاده از تحلیل محتوای استقرایی، چالش‌ها استخراج و براساس میزان تکرار اولویت‌بندی گردیدند. در گام بعد، جهت سنجش دیدگاه متخصصان، از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و پرسشنامة مقایسة زوجی استفاده شد. داده‌ها با میانگین هندسی تلفیق و در نرم‌افزار Super Decisions تحلیل گردید؛ همچنین سازگاری قضاوت‌ها از طریق نرخ ناسازگاری ارزیابی گردید. یافته‌ها حاکی از آن است که بین اولویت‌بندی چالش‌های محیط‌زیستی حاصل از مرور نظام‌مند و دیدگاه متخصصان همخوانی معنی‌داری وجود ندارد که این امر بیانگر شکاف میان حوزة نظر و عمل میباشد. ادبیات علمی بیشتر بر مخاطرات طبیعی مانند سیلاب، زمین‌لغزش و آلودگی هوا تأکید دارد، در حالی‌که متخصصان مسائل ساختاری و مدیریتی نظیر آلودگی آب، تراکم جمعیت، مهاجرت، ترافیک و ضعف زیرساخت‌ها را در اولویت بالاتری قرار داده‌اند. این امر نشان می‌دهد متون پژوهشی بر پیامدهای مشهود تمرکز داشته، اما دیدگاه تخصصی، ریشه‌های انسانی و مدیریتی را تعیین‌کننده‌تر می‌داند. در نهایت، چالش‌های محیط‌زیستی این شهرها صرفاً ناشی از عوامل طبیعی نبوده و متأثر از الگوی توسعه است. دستیابی به پایداری مستلزم گذار از رویکرد بحران‌محور به برنامه‌ریزی یکپارچه، پیشگیرانه و تاب‌آور است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ایران؛ تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)؛ چالش‌های محیط‌زیستی؛ شهرهای اقلیم کوهستانی؛ مرور نظام‌مند. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 342 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 73 |
||