بررسی مقایسهای مطالعات حوزه نظر و عمل در اولویتبندی چالشهای زیستمحیطی شهرهای اقلیم کوهستانی ایران | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 04 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.415293.2918 | ||
| نویسندگان | ||
| الهه عظیمی1؛ محمدرضا نقصان محمدی* 2؛ سمانه خسروانی نژاد3 | ||
| 1رشته شهرسازی، دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران. | ||
| 2رشته شهرسازی، دانشیار، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران. | ||
| 3رشته شهرسازی، استادیار، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| شهرهای اقلیم کوهستانی ایران به دلیل ویژگیهای خاص طبیعی و الگوهای توسعه شهری، با چالشهای زیستمحیطی متعددی مواجه هستند که شدت آنها تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف اولویتبندی این چالشها، به مقایسه نتایج حاصل از مرور نظاممند ادبیات علمی و دیدگاههای متخصصان برنامهریزی شهری و محیطزیست پرداخته است. این پژوهش از نظر روششناسی، توصیفی–تحلیلی است. دادههای مورد نیاز ابتدا با اتکا به چارچوب پریسما و جستوجو در پایگاههای علمی گردآوری شد سپس با استفاده از تحلیل محتوای استقرایی، چالشها استخراج و بر اساس میزان تکرار اولویتبندی گردیدند. در گام بعد، جهت سنجش دیدگاه متخصصان، از روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) و پرسشنامه مقایسه زوجی استفاده شد. دادهها با میانگین هندسی تلفیق و در نرمافزار Super Decisions تحلیل گردید؛ همچنین سازگاری قضاوتها از طریق نرخ ناسازگاری ارزیابی گردید. یافتهها حاکی از آن است که بین اولویتبندی چالشهای زیستمحیطی حاصل از مرور نظاممند و دیدگاه متخصصان همخوانی معناداری وجود ندارد که این امر بیانگر شکاف میان حوزه نظر و عمل میباشد. ادبیات علمی بیشتر بر مخاطرات طبیعی مانند سیلاب، زمینلغزش و آلودگی هوا تأکید دارد، در حالی که متخصصان مسائل ساختاری و مدیریتی نظیر آلودگی آب، تراکم جمعیت، مهاجرت، ترافیک و ضعف زیرساختها را در اولویت بالاتری قرار دادهاند. این امر نشان میدهد متون پژوهشی بر پیامدهای مشهود تمرکز داشته، اما دیدگاه تخصصی، ریشههای انسانی و مدیریتی را تعیینکنندهتر میداند. در نهایت، چالشهای زیستمحیطی این شهرها صرفاً ناشی از عوامل طبیعی نبوده و متأثر از الگوی توسعه است. دستیابی به پایداری مستلزم گذار از رویکرد بحرانمحور به برنامهریزی یکپارچه، پیشگیرانه و تابآور است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شهرهای اقلیم کوهستانی؛ چالشهای زیستمحیطی؛ مرور نظاممند؛ تحلیل سلسلهمراتبی(AHP)؛ ایران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 104 |
||