الگوی بازی‌واره‌سازی فضای شهری برای انسجام اجتماعی در محله‌های چند قومیتی پساجنگ: مطالعه موردی کابل، افغانستان | ||
| پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری | ||
| مقاله 3، دوره 14، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 35-55 اصل مقاله (1.39 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی - کاربردی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jurbangeo.2026.403238.2112 | ||
| نویسندگان | ||
| ایمل فرملی؛ حجت اله رحیمی* | ||
| گروه جغرافیای دانشگاه یزد، ایران | ||
| چکیده | ||
| شهرهای پساجنگ با میراثی از گسست اجتماعی-فضایی، چندپارگی قومی و بی‌اعتمادی مزمن نهادی، بسیار نیازمند ابزارهای نوین و خلاقانه برنامه‌ریزی شهری هستند. این پژوهش با هدف آزمون چارچوب بازی‌واره‌سازی فضایی-مشارکتی (GAM-SC) در چهار محله شهر کابل، به دنبال افزایش انسجام اجتماعی و کاهش جدایی گزینی فضایی است. روش‌شناسی ترکیبی متوالی و چندمرحله‌ای دقیق شامل پیمایش (۴۵۰ پاسخ‌گو)، تحلیل خودهمبستگی فضایی (GIS)، مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و شبیه‌سازی عامل بنیان (ABM) است. مداخله با استقرار هدفمند ایستگاه‌های بازی در مرزهای قومی محلات دشت‌برچی (هزاره‌نشین) و کارته‌سخی (تاجیک نشین) و با میانجی‌گری فعال واسطه‌های فرهنگی محلی به اجرا درآمد. یافته‌های کمی نشان داد که مدل، شاخص انسجام را به‌طور معنادار افزایش و شاخص گسست را کاهش داد؛ همچنین، مسیر مستقیم مدل بر اعتماد و نقش میانجی مشارکت دیجیتال تأیید شد؛ و شبیه‌سازی نیز تاب‌آوری بالاتر محلات مداخله شده را با کاهش قابل‌توجه زمان بازگشت به ثبات نشان داد. تحلیل کیفی چهار مکانیسم اصلی را آشکار ساخت: شکل‌گیری موفق فضاهای سوم (عرصه‌های عمومی بی‌طرف) در مرزهای قومی، بازآفرینی فعال روایت‌های مشترک، مشارکت فراگیر و گسترده با ابزارهای کم‌هزینه، و ارتقای محسوس عدالت ادراک‌شده از طریق شفافیت. بااین‌حال، مشارکت زنان به ۵۸ درصد مردان محدود شد که شرط‌بندی اثربخشی مدل به زمینه امنیتی-اجتماعی را نشان می‌دهد. این پژوهش، ضمن تلفیق سه پارادایم سرمایه اجتماعی، عدالت فضایی و بازی‌واره‌سازی، پتانسیل کاربست راهبردی GAM-SC را در بافت‌های شکننده نشان می‌دهد؛ اما موفقیت آن را مشروط به وجود واسطه‌های فرهنگی معتمد و اصلاح‌پذیری مستمر قواعد می‌داند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بازی‌واره‌سازی؛ انسجام اجتماعی؛ محله‌های چندقومیتی؛ طراحی مشارکتی؛ کابل | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 321 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 121 |
||