تحول هوشمند و پایدار: سنتز قابلیتهای پویا و مدلهای بلوغ در تدوین نقشه راه دیجیتال کسبوکارها | ||
| فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی | ||
| دوره 19، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 238-270 اصل مقاله (1.77 M) | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی- کیفی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jed.2026.417034.654706 | ||
| نویسنده | ||
| محمد خوش اخلاق* | ||
| گروه کارآفرینی فناورانه، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تحول دیجیتال بهعنوان یک ضرورت استراتژیک برای بقا و رشد سازمانها در عصر حاضر شناخته میشود، با این حال میزان شکست پروژههای تحول دیجیتال تا ۸۰ درصد گزارش شده است. یکی از ریشههای اصلی این نرخ شکست، رویکرد تقلیلگرایانهای است که تحول را صرفاً معادل خرید و نصب فناوریهای نوین میداند، در حالی که ادبیات نوین بر ماهیت چندبعدی و سیستمی آن تأکید دارد. در این میان، دو رکن مکمل برای هدایت موفق تحول شناسایی شدهاند: مدلهای بلوغ دیجیتال که نقش نقشهراه و ابزار تشخیص وضعیت را ایفا میکنند، و قابلیتهای پویا که بهعنوان موتور محرک و عامل حرکت در محیطهای پرتلاطم عمل مینمایند. با وجود اهمیت این دو رکن، ادبیات موجود فاقد چارچوبی یکپارچه برای سنتز آنهاست و سازوکار گذار میان سطوح بلوغ بهروشنی تبیین نشده است. این شکاف نظری، مسئلهی محوری پژوهش حاضر را تشکیل میدهد. این پژوهش با هدف پر کردن خلأ موجود در ادبیات، به دنبال ارائه مدلی جامع برای سنتز قابلیتهای پویا و مدلهای بلوغ دیجیتال است تا بتواند نقشهراهی فرآیندی برای تحول هوشمند و پایدار کسبوکارها تدوین نماید. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، مبتنی بر مرور نظاممند ادبیات و سنتز نظری است. فرآیند مرور نظاممند با بهرهگیری از دستورالعمل PRISMA 2020 انجام شد و با استفاده از روش سنتز نظری در سه مرحله (شناسایی شکاف نظری، استخراج و تلفیق چارچوب، و ارزیابی انسجام نظری)، مدل مفهومی پژوهش توسعه یافت. چارچوب پیشنهادی با عنوان «مدل سهلایهی سنتز قابلیت-بلوغ» تحول دیجیتال را در سه لایهی کلیدی تبیین میکند: لایهی حاکمیتی (محرکها) با محوریت رهبری دیجیتال؛ لایهی بسترساز (توانمندسازها) شامل فرهنگ سازمانی دیجیتال، استراتژی دیجیتال، و زیرساخت و حاکمیت داده؛ و لایهی عملکردی (خروجیها) که در آن قابلیتهای پویا (حسگری، شکار فرصت و پیکربندی مجدد) بهعنوان موتورهای گذار بین سطوح بلوغ عمل کرده و در نهایت به کارایی عملیاتی و پایداری سازمانی (در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی) منجر میشوند. راستیآزمایی مدل از طریق روش تطابق با شواهد تجربی موجود (اعتبارسنجی مبتنی بر همسویی) نشان داد که تمامی روابط علی ترسیمشده در چارچوب، دارای پشتوانهی تجربی قوی از مطالعات پیشین هستند (ضرایب مسیر در دامنهی ۰٫۲۱۸ تا ۰٫۶۴۱ با سطح معناداری p | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحول دیجیتال؛ قابلیتهای پویا؛ مدلهای بلوغ دیجیتال؛ نقشهراه تحول؛ پایداری سازمانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 179 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 127 |
||