زندگی جدانشین و دوگانگی در فرزندآوری: مطالعهای جامعهشناختی در زمینه تصمیم به فرزندآوری در خانوادههای جدانشین | ||
| مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 06 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jisr.2026.411223.1717 | ||
| نویسندگان | ||
| حمیده محمدزاده* 1؛ محمدامین کنعانی2 | ||
| 1دکتری جامعهشناسی فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| 2دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با تمرکز بر پدیدة فرزندآوری در میان همسران جدانشین در ایران، به بررسی دوگانگی داشتن یا نداشتن فرزند و چالشهای مرتبط با آن میپردازد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر رویکرد نظریه دادهبنیاد برساختی (چارمز) است. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق و جستجوگرانه با ۲۲ نفر از همسران جدانشین (۸ مرد و ۱۴ زن) گردآوری و طی سه مرحله کدگذاری (ابتدایی، متمرکز، نظری) تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد که تجربة فرزندآوری در زندگی همسران جدانشین نه یک تصمیم ساده و فردی، بلکه فرآیندی پیچیده، چندلایه و متأثر از ترکیب عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و فردی است. روایتهای مشارکتکنندگان دو نگاه متفاوت را آشکار میسازد: گروهی فرزندآوری را ضرورتی اجتماعی و خانوادگی دانسته و با وجود محدودیتها به آن تن میدهند؛ درحالیکه گروهی دیگر فرزند داشتن را انتخابی شخصی و وابسته به اولویتهای فردی، شغلی و مالی میدانند. چالشهای اصلی این خانوادهها شامل سنگینی مسئولیتهای فرزندپروری (بهویژه برای زنان)، آسیبهای عاطفی و روانی فرزندان بهدلیل غیبت یکی از والدین، دشواری در تربیت و نگهداری کودک بدون شبکههای حمایتی کافی و وابستگی به خانوادههای گسترده است. در عین حال، برخی همسران جدانشین با بهرهگیری از حمایت خانواده، ارتباطات از راه دور و تجربههای زیسته، الگوهای نوینی از والدگری و زندگی خانوادگی خلق میکنند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که فرزندآوری در زندگی همسران جدانشین عرصهای پُرچالش است که میان ارزشهای سنتی، تحولات اجتماعی و عاملیت فردی در نوسان بوده و مدیریت خلاقانه و انعطافپذیر را میطلبد. در عین حال، برخی همسران جدانشین با بهرهگیری از حمایت خانواده، ارتباطات از راه دور و تجربههای زیسته، الگوهای نوینی از والدگری و زندگی خانوادگی خلق میکنند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که فرزندآوری در زندگی همسران جدانشین عرصهای پُرچالش است که میان ارزشهای سنتی، تحولات اجتماعی و عاملیت فردی در نوسان بوده و مدیریت خلاقانه و انعطافپذیر را میطلبد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فرزندآوری؛ همسران جدانشین؛ دوگانگی فرزند؛ چالشهای والدگری؛ نظریه دادهبنیاد | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 198 |
||