تحلیل علمسنجی روندهای پژوهشی و شناسایی خلأهای دانشی در مطالعات فرونشست زمین ایران | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 13، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 1296-1315 اصل مقاله (877.89 K) | ||
| نوع مقاله: مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2026.412357.1910 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا محمودی* 1؛ سیده زینب صفوی2؛ المیرا اسدی فرد3؛ اسماعیل سهیلی2 | ||
| 1دانشگاه شیراز- دانشکده کشارزی و منابع طبیعی داراب | ||
| 2دانشگاه شیراز- دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب | ||
| 3دانش آموخته دکتری علوم و مهندسی محیط زیست، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| موضوع: پدیدۀ فرونشست زمین به عنوان یک بحران ملی در ایران، مستلزم تحلیل نظاممند وضعیت پژوهشهای انجام شده است. این مطالعه با هدف اصلی تدوین یک مرور علمسنجی انتقادی ـ تحلیلی انجام شد تا با تلفیق دادههای کمی و کیفی، تصویری جامع از ساختار تولید علم، روندها، تمرکزها و بهویژه شکافهای پژوهشی کلان در این حوزه ترسیم کند. هدف: پژوهش حاضر یک مرور علمسنجی است. روش تحقیق: با جستوجوی نظاممند در پایگاههای Google Scholar و گنج، کلیۀ مدارک علمی مرتبط (مقاله، پایاننامه، کتاب) با موضوع فرونشست ایران در بازه ۱۳۸۰ تا تیر ۱۴۰۴ گردآوری شد. پس از غربالگری، ۵۴۷ مدرک نهایی براساس معیارهای علمسنجی کمی (توزیع زمانی، جغرافیایی، نوع مدرک، وابستگی نهادی) و با تحلیل محتوای کیفی بر مبنای یک چارچوب مفهومی چهارمحوری به صورت انتقادی بررسی شدند. یافتهها: نتایج بیانگر رشد قابل توجه انتشار تحقیقات از سال ۱۳۹۴ بوده، به طوری که بیشترین تعداد مدارک مربوط به سالهای ۱۴۰۱ (۸۹ مدرک) و ۱۴۰۳ (۸۶ مدرک) است. از نظر نوع مدرک، پایاننامهها و رسالهها با ۲۴۳ مورد بیشترین سهم را به خود اختصاص دادهاند و پس از آن مقالات علمی ـ پژوهشی داخلی با ۲۲۴ مورد قرار دارند، در حالی که سهم مقالات بینالمللی تنها ۳۷ مورد بوده که نشاندهندۀ شکاف عمیق در بلوغ و انتشار علمی این حوزه است. با اینوجود، سه شکاف ساختاری کلان شناسایی شد: نخست، شکاف در پوشش یکپارچه به واسطۀ تمرکز جغرافیایی نامتوازن بر تهران و مشهد و غفلت از کانونهای بحرانی دیگر از جمله دشتهای مهیار و نجفآباد اصفهان؛ دوم، تمرکز موضوعی افراطی بر آب زیرزمینی و سنجش از دور و بیتوجهی نسبی به عوامل گسل و ساختوساز و سوم، شکاف در کاربردیسازی ناشی از ضعف مطالعات مدلسازی پیشبینانه و پیوند ناکافی یافتهها با فرایندهای سیاستگذاری و مدیریت اجرایی نتیجهگیری: این مرور نشان میدهد با وجود کمیت رو به رشد، تولید علم در این حوزه از نظر کیفی نیازمند یک تحول راهبردی است. عبور از بحران فرونشست مستلزم حرکت به سمت: ۱) ارتقای کیفیت و انتشار بینالمللی؛ ۲) تعریف مطالعات یکپارچه با پوشش جغرافیایی ـ موضوعی متوازن؛ ۳) تقویت پیوند علم و عمل است. نتایج این مطالعه میتواند به عنوان نقشهای برای هدفمندسازی سرمایهگذاریهای پژوهشی آینده و سیاستگذاری مؤثر مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فرونشست زمین؛ علمسنجی؛ شکاف پژوهشی؛ تحلیل محتوا؛ مرور انتقادی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 89 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 68 |
||