بداهه‌پردازی در موسیقی کلاسیک ایرانی: مفهوم، پیشینه و مؤلفه‌های تثبیت‌کننده | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 12 مرداد 1405 اصل مقاله (863.89 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfadram.2026.417337.616268 | ||
| نویسندگان | ||
| امیر شهابی* 1؛ ساسان فاطمی2 | ||
| 1هیئت علمی گروه موسیقی، دانشکده هنر، دانشگاه آزاد تهران مرکز | ||
| 2استاد گروه موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| بداهه‌پردازی در موسیقی کلاسیک ایرانی، در جایگاه رکنی اساسیْ پذیرفته شده است و از نظر برخی فعالان این حوزه، عمرش به گذشته‌های دور بازمی‌گردد. این در حالی است که پژوهشِ مستقلی در این باب انجام نشده و ابعاد مفهومی و تاریخی آن ناشناخته است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی -ضمن بررسی گذشتۀ بداهه‌پردازی- می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که چه مؤلفه‌هایی زمینۀ تثبیت بداهه‌پردازی از کنشی حاشیه‌ای به روالی اجرایی را فراهم آورده‌اند؟ در پژوهش حاضر با تفکیک حالت‌های اجرایی به سه سطح «بازاجرا»، «بداهه‌پردازی» و «بداهنگ‌سازی»، اصطلاح «بداهه‌پردازی» با توصیف اجرای بی‌نیاز از متن مشخص و ثابت استفاده می‌شود؛ تعریفی که در آن، متنِ موسیقایی(خواه شفاهی یا مکتوب) ملاک تمایز است. یافته‌ها نشان می‌دهد بداهه‌پردازی در گذشتۀ موسیقی ایران‌زمین، در جایگاه روالی اجرایی برجسته نبوده و اغلب برای نمایش تسلط و در مواردی بداهنگ‌سازی استفاده می‌شده است. همچنین مؤلفه‌های تقابل موسیقایی با غرب، بداهه‌پنداری ناواردان، محدودیت کارگانی، مقدس‌انگاری، نمایش مهارت و علاقه به دوگانه‌سازی، زمینۀ تثبیت بداهه‌پردازی به‌مثابه روالی اجرایی را سبب شده‌اند. در نتیجه بداهه‌پردازی در موسیقی کلاسیک ایرانی، ویژگی‌ای ذاتی و ازلی نیست و برساخته‌ای تاریخی است که تحت تأثیر شرایط اجتماعی، کارگانی و فراموسیقایی تثبیت‌شده و همواره مرتبه‌ای ممتاز از اجرا را نمایندگی نمی‌کرده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اجرای موسیقایی؛ بداهه‌پردازی؛ بداهنگ‌سازی؛ موسیقی کلاسیک ایرانی؛ متن موسیقایی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 179 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 105 |
||