تحلیل رسوبشناسی محوطه باستانی کمیشانی: شواهدی از حرکات تودهای و تأثیر آن بر گسست استقرار در دوره نوسنگی انتقالی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 17 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2026.420139.143433 | ||
| نویسندگان | ||
| افسانه اهدائی* 1؛ مهران مقصودی1؛ مجتبی یمانی1؛ محمد زمانزاده2 | ||
| 1دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| 2دانشکده زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| تبیین گسست در توالی استقرار محوطههای باستانی، یکی از چالشهای اصلی و بنیادین در حوزه زمینباستانشناسی بهشمار میآید. تحقق این مهم، مستلزم بازسازی دقیق فرآیندهای ژئومورفولوژیکی است که در طول زمان بر نهشتههای محوطه تأثیر گذاشته و آرایش لایههای فرهنگی و طبیعی را دگرگون ساختهاند. محوطه روباز کمیشانی در استان مازندران، با توالی استقراری از دوره میانسنگی تا عصر مفرغ، نمونهای شاخص و برجسته از این پدیده را به نمایش میگذارد. شواهد باستانشناختی و لایهنگاری حاکی از وقوع وقفه استقراری در بازه زمانی حدود ۸۶۰۰ تا ۸۲۰۰ پیش از میلاد است. این گسست با لایههایی از رسوبات طبیعی درشتدانه مشخص میشود که در میان نهشتههای فرهنگی قرار گرفتهاند. پژوهش حاضر با هدف بازسازی منشأ این نهشتههای طبیعی و تبیین نقش آنها در ایجاد گسست استقراری، بر پایه تحلیلهای جامع رسوبشناسی به انجام رسیده است. بدینمنظور، مجموعهای از نمونههای رسوبی با بهرهگیری از روش الک خشک، تحلیل دانهبندی، محاسبه پارامترهای آماری رسوبات و بررسی شاخصهای مورفومتری ذرات درشتدانه مطالعه شدند. نتایج این تحلیلها نشان داد که نهشتههای طبیعی عمدتاً از رسوبات درشتدانه با جورشدگی ضعیف تا بسیار ضعیف تشکیل شدهاند. غلبه اشکال دیسکی و تیغهای، کرویت متوسط، زاویهداری بالای ذرات، و تطابق سنگشناسی قطعات با رخنمونهای سنگآهکی مجاور، همگی دلالت بر منشأ محلی رسوبات و مسافت حمل کوتاه آنها دارد. افزون بر این، شواهد ژئومورفولوژیک منطقه شامل شیب زیاد دامنهها، ساختار گسلخورده و سنگبستر مستعد ناپایداری، این یافتهها را تأیید میکند. مجموعه این شواهد بیانگر آن است که نهشتههای مطالعهشده محصول فعالیت فرآیندهای دامنهای و حرکات تودهای بودهاند که با انتقال و انباشت سریع مواد، موجب ایجاد گسست در توالی نهشتههای فرهنگی محوطه شدهاند. یافتههای این پژوهش بر نقش تعیینکننده فرآیندهای ژئومورفولوژیکی در شکلگیری نهشتههای طبیعی و تفسیر گسستهای استقراری در محوطههای باستانی تأکید میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زمینباستانشناسی؛ گسست استقرار؛ حرکات تودهای؛ مورفومتری؛ محوطه باستانی کمیشانی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 142 |
||