بررسی تطبیقی جایگاه سیاسی شهر شوش در دوره ساسانی(اوج و افول) بر اساس منابع مکتوب و شواهد باستان شناسی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 19 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2026.409992.143398 | ||
| نویسندگان | ||
| داریوش براتی دشت راهی1؛ محمد اسماعیل اسمعیلی جلودار* 2؛ مجید منتظر ظهوری2 | ||
| 1دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانیِ دانشگاه تهران. | ||
| 2دانشیار گروه باستانشناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانیِ دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده: شهر شوش به‌عنوان یکی از کهن‌ترین مراکز شهری ایران، در دوره ساسانی با فراز و فرودهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قابل‌توجهی روبه‌رو بوده است. اگرچه در پژوهش‌های تاریخی، حمله شاپور دوم به شوش اغلب به‌عنوان نقطه پایان حیات این شهر تلقی شده، داده‌های باستانشناسی تصویر پیچیده‌تر و پویاتری از وضعیت شوش در این دوره ارائه می‌دهند. پژوهش حاضر باهدف بررسی عوامل اوج و افول شهر شوش در دوره ساسانی و باتکیه‌بر تحلیل منابع نوشتاری و مدارک باستانشناسی انجام شده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که چه عواملی موجب رونق و سپس کاهش جایگاه شوش در دوره ساسانی شده‌اند و شواهد مادی چگونه این تحولات را بازتاب می‌دهند. فرضیه تحقیق براین‌اساس استوار است که رونق نسبی شوش در سده‌های نخست ساسانی، به‌ویژه در دوره شاپور اول، در پی انتقال صنعتگران انطاکیه و بازسازی‌های شهری رخ‌داده و افول تدریجی آن نه نتیجه یک تخریب ناگهانی، بلکه حاصل سیاست تمرکزگرایانه دولت ساسانی، توسعه شهرهای تازه‌تأسیس نظیر جندی‌شاپور و ایران‌خوره شاپور، تغییرات جمعیتی و محدودیت‌های سیاسی–مذهبی بوده است. روش پژوهش تاریخی با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مقایسه‌ای است. داده‌ها بر پایه مدارک اسنادی صدر اسلام و تلفیق آن با بررسی یافته‌های حاصل از کاوش‌های باستانشناسی شوش، شامل شواهد معماری، گنجینه‌های سکه، گل‌مهرها، سفال‌ها، نقاشی‌های دیواری، آثار فلزی و شیشه‌ای تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که هرچند شوش در قرن چهارم میلادی با بحرانی جدی مواجه شد، شواهد باستانشناسی از تداوم سکونت، فعالیت اقتصادی و حیات شهری این شهر تا اواخر دوره ساسانی حکایت دارند و افول شوش را باید فرآیندی تدریجی و ساختاری نه فروپاشی ناگهانی دانست. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| شهر شوش؛ دوره ساسانی؛ مدارک باستانشناسی؛ متون تاریخی؛ شهرنشینی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 216 |
||