تغییرات مکانی و زمانی مخاطرات هوانوردی ناشی از توفان تندری و چینش باد ترازپایین در منطقه ایران | ||
| فیزیک زمین و فضا | ||
| مقاله 12، دوره 52، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 419-434 اصل مقاله (1.44 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jesphys.2026.412939.1007770 | ||
| نویسندگان | ||
| عظیمه محسن بیگی؛ مریم قرایلو* ؛ سمانه ثابت قدم | ||
| گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| وضع هوا یکی از مهمترین عوامل طبیعی تأثیرگذار در صنعت حملونقل هوایی میباشد. اگرچه تاکنون بسیاری از جزئیات جنبههای اقلیمی و تغییرات بلندمدت برخی متغیرهای اساسی هواشناسی مانند دما، باد و بارش مورد بررسی قرار گرفتهاند، اما تعداد محدودی از مطالعات بر شرایط هواشناسی تأثیرگذار بر هوانوردی متمرکز شدهاند. در پژوهش حاضر با استفاده از دادههای بازتحلیلERA5 برگرفته از مرکز اروپایی پیشبینیهای میانمدت جوی (ECMWF)، تغییرات مکانی و زمانی دو مخاطره مهم هوانوردی یعنی توفان تندری (TSTM) و چینش باد ترازپایین (LLWS) در ایران طی سالهای 1979 تا 2023 بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که مخاطره ناشی از توفان تندری بیشتر در نیمه شمالی، غرب، جنوب غرب و بخشهایی از جنوب کشور رخ میدهد، درحالیکه LLWS مخاطره غالب در شرق، مرکز، شمال غرب خوزستان و خلیجفارس است. توزیع فصلی این دو پدیده متفاوت است؛ فعالیت TSTM در تابستان محدود به شمال است و در زمستان به جنوب کشور منتقل میشود و به نقش سامانههای جوی و منابع رطوبتی وابسته است. بیشترین گستره مکانی مخاطره ناشی از توفان تندری مربوط به فصل بهار و بیشترین ساعات وقوع آن مربوط به تابستان است.LLWS در تابستان و پاییز کمترین وسعت مکانی را دارد، اما در بخشهایی از شرق ایران و خلیجفارس و غرب خوزستان شدت میگیرد؛ در فصل تابستان، بیشینه وقوع این پدیده در شرق ایران عمدتاً تحتتأثیر فعالیت بادهای ۱۲۰ روزه سیستان است، در حالیکه در غرب استان خوزستان و بخش قابلتوجهی از خلیجفارس، این بیشینه ناشی از اثرات دینامیکی باد شَمال تابستانی میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توفان تندری؛ چینش باد ترازپایین؛ ERA5؛ منطقه ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 120 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 93 |
||