تحلیل خطاهای سیستماتیک مدلهای NEX-GDDP و بهبود کارایی آنها با مدل همادی وزنی نمایی (Exp-Ensemble) برای بازتولید بارش در ایران | ||
| فیزیک زمین و فضا | ||
| مقاله 11، دوره 52، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 397-418 اصل مقاله (2.37 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jesphys.2026.412350.1007766 | ||
| نویسنده | ||
| عباسعلی داداشی رودباری* | ||
| گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مطالعه کارایی ۲۸ مدل از پروژه NEX-GDDP-CMIP6 و مدل همادی وزنی-نمایی (Exp-Ensemble) تولید شده را در بازتولید بارش ایران طی دوره تاریخی (1980-2014) ارزیابی میکند. بهمنظور رفع خطای عدم تطابق مقیاس ایستگاهی به نقطه شبکه و اجتناب از عدمقطعیتهای سیستماتیک ناشی از درونیابی شبکه پراکنده ایستگاهی کشور، از مجموعه داده مرکز اقلیمشناسی بارش جهانی (GPCC) با تفکیک 25/0 درجه قوسی بهعنوان مشاهدات مرجع استفاده شد. ارزیابیها نشان میدهد مدلهای NEX-GDDP-CMIP6 الگوی مکانی بارش را بهخوبی بازتولید کردهاند و بهترین کارایی در متوسط پهنهای کشور برای مدل MPI-ESM1-2-LR با همبستگی 73/0 محاسبه شده است. با اینحال، مدلهای منفرد دارای یک اریبی خشک فراگیر (۲۵- تا ۵۰- میلیمتر) و خطای بین ۱۲۷ تا ۱۵۵ میلیمتر در سطح کشور هستند. ضعف مدلهای دارای شبکه پایه درشتمقیاس در حل دینامیکی واداشتهای کوهساری، اریبی خشک را در آنها تا ۳۰۰- میلیمتر تشدید کرده است. توسعه چندمدلی همادی وزندار نمایی، اریبی را به ۲۳- میلیمتر و ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) را به ۱۰۸ میلیمتر کاهش داد. با این وجود، الگوریتم تصحیح اریبی و مقیاسکاهی مکانی (BCSD) در بازتولید فرایندهای فیزیکی زیرشبکهای دارای محدودیتهای ساختاری است و هستههای بارشی فراتر از ۱۰۰۰ میلیمتری سواحل جنوبی دریایخزر را با خطایی بیش از ۵۰ درصد (حداکثر ۶۰۰ میلیمتر) برآورد میکند. استفاده از چند مدلی همادی با وزندهی نمایی، خطاهای سیستماتیک در مدلهای گردش کلی (GCM) را بهشکل قابلتوجهی کاهش داده و رویکردی قابلاتکا جهت مدلسازیهای هیدرولوژیک و ارزیابی اثرات تغییر اقلیم در مناطقی با توپوگرافی پیچیده فراهم آورده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بارش؛ مدل همادی وزنی نمایی (Exp-Ensemble)؛ NEX-GDDP؛ اریبی خشک؛ تصحیح اریبی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 114 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 72 |
||