پایش زمانی سمیت نانوذرات نقره بر برخی شاخصهای زیستی در دو خاک لومی شنی و رسی | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 26 مرداد 1405 اصل مقاله (1003.6 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2026.414404.670147 | ||
| نویسندگان | ||
| وحیده شریفی1؛ شکوفه رضائی* 2؛ علی خانمیرزایی3 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد گروه خاکشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران | ||
| 2گروه خاکشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران | ||
| 3گروه خاکشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ورود روزافزون نانوذرات نقره به اکوسیستمهای خاکی، سلامت بیوشیمیایی و چرخههای بیوژئوشیمیایی را تهدید میکند. این پژوهش با هدف ارزیابی اکوتوکسیکولوژیک و پایش دینامیک زمانی نانونقره بر فعالیت آنزیمهای خاک در دو بافت متفاوت انجام گرفت. انکوباسیون آزمایشگاهی بهصورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی (CRD) اجرا گردید. متغیرهای مستقل شامل نوع بافت خاک (لومشنی و رسی)، غلظت نانونقره (۰، ۱۰۰، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلیگرم بر کیلوگرم) و زمان انکوباسیون (۷، ۲۴ و ۷۲ روز) بودند. پویایی آنزیمهای اورهآز، فسفاتاز اسیدی و قلیایی بهعنوان شاخصهای زیستی اندازهگیری شد. نتایج نشان داد شدت بازدارندگی نانونقره تابع بافت خاک و زمان است. در خاک لومیشنی، آنزیم اورهآز بهشدت آسیبپذیر بود؛ بهطوریکه غلظت ۱۰۰۰ میلیگرم نانونقره، فعالیت آن را در روزهای ۷ و ۲۴ بهترتیب ۵۴ درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش داد. در مقابل، خاک رسی ظرفیت بافری بالایی نشان داد. پدیده هورمسیس بسیار شدیدی برای آنزیم فسفاتاز قلیایی در خاک رسی مشاهده شد؛ بهنحویکه کاربرد ۱۰۰ میلیگرم نانونقره در روز ۷ باعث جهش ۱۰۹ درصدی فعالیت نسبت به شاهد گردید و این تحریک در روزهای ۲۴ و ۷۲ در سطح افزایش ۲۱ درصدی پایدار ماند. در خصوص فسفاتاز اسیدی در خاک رسی، بازدارندگی آلاینده ۱۰۰۰ میلیگرم در روز ۲۴ تقریباً بهطور کامل بازیابی گردید (تنها ۸ درصد افت)، اما در روز ۷۲ مجدداً افت ۱۶ درصدی ثبت شد. به نظر میرسد کلوئیدهای رس و کربن آلی با مکانیسم کلاتهسازی و کاهش زیستفراهمی، نقش حیاتی در تعدیل سمیت نانونقره ایفا میکنند. خاکهای سبک در غیاب این سد حفاظتی بهشدت آسیبپذیرند. با این وجود، پایش زمانی نشان داد که فرآیند پیرشدگی آلاینده حتی در خاکهای غنی از کلوئید نیز میتواند یک ریسک اکولوژیک خاموش در بلندمدت محسوب شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اورهآز؛ پیرشدگی آلاینده؛ سلامت خاک؛ سمیت اکولوژیک؛ فسفاتاز | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 19 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 13 |
||