ارزیابی تأثیر احداث سازه‌های آبی بر میزان رواناب سطحی خروجی از حوضه با استفاده از مدل HEC-HMS | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 13، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 1454-1479 اصل مقاله (2.03 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2026.419285.1922 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد جواد چهل گردی1؛ الهام قنبری عدیوی* 2؛ روح اله فتاحی2 | ||
| 1گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهر، ایران. | ||
| 2گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهر، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: ارزیابی اثرات هیدرولوژیکی بندهای خاکی موجود بر رواناب سطحی و جریان پایین‌دست در زیرحوضۀ سودجان ـ قلعه‌شاهرخ (بالادست سد زاینده‌رود) می‌پردازد و توانمندی مدل HEC-HMS را در شبیه‌سازی این اثرات مورد آزمون قرار می‌دهد. روش پژوهش: داده‌های روزانه بارش و دبی ایستگاه‌های منطقه‌ای طی دورۀ ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ مورد استفاده قرار گرفت. مدل HEC-HMS با به‌کارگیری روش تلفات SCS-CN، هیدروگراف واحدSCS ، کالیبراسیون (۲۰۱۷ ـ ۲۰۲۱) و اعتبارسنجی (۲۰۲۲ ـ ۲۰۲۵) شد. سه بند خاکی اصلی با ظرفیت ذخیرۀ کل 509220 مترمکعب برای سال هیدرولوژیکی ۲۰۱۷ ـ ۲۰۱۸، در دو حالت با سازه و بدون سازه و با فرض سه بار پرشدگی کامل در سال شبیه‌سازی شدند. عملکرد مدل HEC-HMS رضایت‌بخش ارزیابی شد (شاخص KGE روزانه 0/64 و ماهانه 0/84؛ PBIAS حدود ۲۲ درصد). یافته‌ها: نتایج نشان داد با وجود بندهای خاکی، حجم سالانه جریان خروجی تنها 0/19 درصد (حدود 103 × 406 مترمکعب) کاهش یافته است، پیک اصلی دبی در خروجی حوضه بدون تغییر و برابر با 56/8 مترمکعب بر ثانیه در ۱۰ مه ۲۰۱۸ باقی مانده و جریان پایه تابستانه به صورت جزئی (0/1 تا 0/6 مترمکعب بر ثانیه) افزایش یافته است. نتیجه‌گیری: بندهای خاکی موجود کنترل قابل توجهی بر پیک سیلاب‌ها اعمال نمی‌کنند، اما با تقویت جریان پایه در دورۀ تابستان، از کشاورزی پایین‌دست حمایت می‌کنند، بدون آنکه کاهش محسوسی در حجم کل جریان ورودی به حوضه‌های پایین‌دست ایجاد شود. نتایج همچنین نشان می‌دهد مدل‌های HEC-HMS ابزارهای کارآمدی برای چنین ارزیابی‌هایی هستند و می‌توانند راهنمای عملی مناسبی برای مدیریت پایدار حوضه‌های آبخیز فراهم آورند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فعالیت‌های انسانی؛ مدل HEC- HMS؛ بند خاکی؛ حوضه آبخیز سودجان؛ استان چهار محال و بختیاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 135 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 72 |
||