استقلال، پیشفرض غیرقابل دفاع نظریۀ مسئولیت کیفری هوش مصنوع | ||
| مطالعات حقوق تطبیقی | ||
| دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، شهریور 1405، صفحه 145-171 اصل مقاله (633.27 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jcl.2025.390243.634723 | ||
| نویسندگان | ||
| عباس شیری* 1؛ محمد رضا برزگر2 | ||
| 1دانشیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| نظریۀ مسئولیت کیفری مستقل برای هوش مصنوعی بهعنوان پارادایمی نوپدید در حقوق کیفری، نیازمند احراز استقلال این فناوری در ارتکاب جرم است؛ چراکه سامانهای که فراتر از ابزاری در دست توسعهدهنده یا کاربر عمل نکند، صرفاً وسیلۀ ارتکاب آن محسوب میشود و مسئولیت آن متوجۀ عامل انسانی خواهد بود. در نوشتار حاضر به این پرسش پرداخته میشود که آیا هوش مصنوعی اساساً واجد آن خصیصهای است که پیششرط فاعلیت حقوقی بهشمار آید. به این منظور با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، اعم از حقوقی و فنی، جنبههای گوناگون استقلال هوش مصنوعی، ازجمله رفتار نوظهور و قابلیت توضیح، بهمثابه مؤلفههای سنجش عاملیت مستقل بررسی شده است. تحلیل رویدادهای زیانبار و مجرمانۀ مرتبط با این سامانهها نیز همچون آزمونی تجربی برای سنجش درجۀ استقلال بروزیافته، این نتیجه را تأیید میکند که هوش مصنوعی کنونی، حتی در پیشرفتهترین اشکال خود و علیرغم برخورداری از قابلیتهای یادگیری، انطباقپذیری و بروز رفتارهای بدیع، در چارچوب غایات ازپیش تعیینشدۀ عاملان انسانی محصور میماند و استقلال آن از سنخ «استقلال محدود و دگرآیین» است؛ استقلالی که هرچند چالشهایی برای نظام عدالت کیفری پدید میآورد، به آستانۀ «عاملیت مستقل» نمیرسد. بدینسان، تا زمانی که این آستانه محقق نشده است، فاعل انگاشتن هوش مصنوعی بهطور مستقل فاقد مبنا خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استقلال؛ عاملیت؛ مسئولیت کیفری؛ هوش مصنوعی. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 91 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63 |
||