مطالعۀ خانه‌های اربابی در کهگیلویه، رویکرد باستان‌شناسی تاریخی در ایران | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 31 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2026.407490.143391 | ||
| نویسندگان | ||
| کاووس خسروی* ؛ محمدابراهیم زارعی | ||
| دانشگاه بوعلی سینا | ||
| چکیده | ||
| از گونه‌های رایج معماری متأخر تاریخی ایران، خانه‌های اربابی هستند که بیشتر آنها در دورۀ قاجار ساخته شده و موردتوجه حاکمان شهرها و روستاهای این دوره قرار داشتند. بیشتر خانه‌های اربابی منطقۀ کهگیلویه طی سده‌های متأخر اسلامی (از اوایل دورة قاجاریه تا پهلوی اول) به‌دلیل ضعف حکومت مرکزی و هرج و مرج‌های ناشی از آن و نیز با هدف اقامت و سکونت خان‌‌های محلی و اطرافیانشان، احداث شده‌اند. طی بررسی روشمندی که در منطقه‌ی کهگیلویه طی سال‌های 1402 الی 1404 توسط نگارندگان انجام گرفت، 34 خانه‌ی اربابی شناسایی گردید. از مهمترین اهداف این پژوهش، در کنار تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل از آن و بهره‌گیری از نتایج انتشارات صورت گرفته در مورد استحکامات تدافعی و قلاع، مطالعۀ معماری بناهای مذکور می‌باشد. نتایج حاصل‌شده مبنی بر این است که در این بناها، به لحاظ جغرافیایی و تدافعی تپه‌های طبیعی و بلندی‌ها به جهت اشراف به مناطق پیرامون و توان دفاعی بهتر مورد توجه خاص بوده است. به لحاظ طرح، این قلعه-ها دارای نقشه‌هایی با حیاط مرکزی و به‌صورت درونگرا و با ارتباط فضایی مشابه ساخته شده‌اند. تزیینات گچبری و آجرکاری با نقوش اسلیمی و هندسی از تزیینات غالب در این دسته از بناهاست. به لحاظ طرح، این قلعه‌ها دارای نقشه‌هایی با حیاط مرکزی و به‌صورت درونگرا و با ارتباط فضایی مشابه ساخته شده‌اند. تمامی مصالح استفاده شده در این قلعه‌ها بوم‌آورد بوده و همگونی در استفاده از مصالح مختلف به‌دلیل رواج شیوه‌های معماری واحد، در ساخت بناها به‌خوبی دیده می‌شود. تزیینات گچبری و آجرکاری با نقوش اسلیمی و هندسی از تزیینات غالب در این دسته از بناهاست. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| قلعه‌های دشتی؛ خانه‌های اربابی؛ کهگیلویه؛ قاجار؛ پهلوی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 185 |
||