اثر حاکمیت شرکتی و رقابت بر مدیریت سود در بانکهای ایران | ||
| بررسیهای حسابداری و حسابرسی | ||
| دوره 33، شماره 2، 1405، صفحه 420-445 اصل مقاله (586.27 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/acctgrev.2026.415007.1009270 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامرضا کرمی1؛ سلمان بیک بشرویه* 2؛ میلاد اسدالهی قهیه3؛ علی محمودی4 | ||
| 1استاد، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 3دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 4دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: این مطالعه با هدف بررسی تأثیر همزمان سازوکارهای حاکمیت شرکتی و ساختار رقابت بازار بر مدیریت سود در صنعت بانکداری ایران انجام شده است. پژوهش حاضر درصدد است تا با تمرکز بر بانکهای فعال در بازار سرمایۀ ایران، نقش متغیرهای کلیدی حاکمیت شرکتی (شامل استقلال هیئتمدیره و مالکیت نهادی) و شاخصهای رقابت بازار (شامل شاخص هرفیندال ـ هیرشمن و شاخص لرنر) را در تبیین رفتار مدیریت سود تحلیل کند. همچنین، این پژوهش در پی پُرکردن شکاف موجود در ادبیات، از طریق مطالعۀ همزمان این دو بُعد در یک بازار نوظهور و تحت شرایط خاص نهادی ایران است. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی و کمّی است و از رویکرد اقتصادسنجی دادههای پانل برای دورۀ زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ استفاده شده است. جامعۀ آماری شامل ۱۷ بانک فعال در بازار سرمایۀ ایران است. برای اندازهگیری مدیریت سود، از مدل جونز تعدیلشده استفاده شد. متغیرهای مستقل عبارت بودند از: استقلال هیئتمدیره، مالکیت نهادی، شاخص هرفیندال ـ هیرشمن و شاخص لرنر. متغیرهای کنترلی نیز رشد داراییها، رشد درآمد و بازده داراییها در نظر گرفته شدند. برای برآورد مدل، از روش حداقل مربعات تعمیمیافته (EGLS) و برای آزمونهای تشخیصی، از آزمونهای ریشۀ واحد، F لیمر و هاسمن استفاده شد. یافتهها: یافتههای تحقیق نشان داد که استقلال هیئتمدیره با مدیریت سود، رابطۀ منفی و کاملاً معناداری دارد؛ بهطوری که افزایش استقلال هیئتمدیره، به کاهش دستکاری سود منجر میشود. همچنین، مالکیت نهادی نیز با مدیریت سود رابطۀ منفی و معناداری نشان داد که بیانگر نقش نظارتی مؤثر سهامداران نهادی در محدود کردن رفتارهای فرصتطلبانه مدیریت است. از جنبۀ رقابت بازار، شاخص تمرکز هرفیندال ـ هیرشمن که نشاندهندۀ انحصار بیشتر و رقابت کمتر است با مدیریت سود، رابطۀ مثبت و معناداری داشت؛ با این حال، شاخص لرنر فاقد معناداری آماری بود. از بین متغیرهای کنترلی، متغیر رشد شرکت رابطۀ مثبت و معنادار و متغیرهای بازده داراییها و نسبت داراییهای مشهود، رابطۀ منفی و معناداری با مدیریت سود نشان دادند. نتیجهگیری: پژوهش حاضر نشان میدهد که رابطۀ بین حاکمیت شرکتی، ساختار رقابت و مدیریت سود در محیط بانکی ایران تا حد زیادی تحت تأثیر درجۀ انحصار بازار است. استقلال هیئتمدیره و حضور سرمایهگذاران نهادی، بهطور مشترک، بهعنوان سازوکارهای نظارتی مؤثر عمل میکنند و به کاهش مدیریت سود منجر میشوند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که کاهش رقابت (افزایش تمرکز بازار) فضا را برای دستکاری سود مساعدتر میسازد. این یافتهها بر اهمیت توجه نهادهای قانونگذار به نقش همزمان حاکمیت شرکتی و سیاستهای ضد انحصار در افزایش شفافیت مالی تأکید دارند. پیشنهاد میشود که پژوهشگران در تحقیقات آتی با در نظر گرفتن متغیرهای تعدیلگر، مانند کیفیت حسابرسی یا ساختار مالکیت دولتی در برابر خصوصی و بررسی تفکیکی انواع مدیریت سود، درک عمیقتری از این تعاملات در محیط ایران ارائه دهند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بانکهای ایران؛ حاکمیت شرکتی؛ دادههای پانل؛ رقابت؛ مدیریت سود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 32 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 16 |
||