بازخوانی اندیشه اجتماعی میرزای شیرازی؛ از هجرت به سامرا تا فتوای تحریم تنباکو | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| دوره 16، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 193-214 اصل مقاله (810.93 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.400495.1817 | ||
| نویسنده | ||
| جمال نبوی* | ||
| مدرس سطوح عالی حوزه عملیه خراسان و پژوهشگر مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد (ص)، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مطالعهٔ اندیشهٔ اجتماعی متفکران مسلمان، از عوامل مهم در بازشناسی ظرفیتهای بومی علوم اجتماعی اسلامی است. در این راستا، آیتالله میرزا محمدحسن شیرازی از جمله فقیهان و مراجع تأثیرگذار عصر اخیر به شمار میرود که کنشها و ابتکارات اجتماعی او بستری مناسب برای بازسازی اندیشهٔ اجتماعی فراهم میآورد. هدف پژوهش حاضر، استخراج و بازسازی ابعاد اندیشهٔ اجتماعی میرزای شیرازی بر اساس تجربهٔ تاریخی زیستجهان او، بهویژه در دو رخداد کلیدی مهاجرت به سامرا و فتوای تحریم تنباکو است. در این پژوهش با استفاده از روششناسی بنیادین تلاش شده است مبادی معرفتی و غیرمعرفتی مؤثر بر شکلگیری اندیشهٔ اجتماعی میرزای شیرازی احصا و صورتبندی شود. یافتههای تحقیق نشان میدهد که اندیشهٔ اجتماعی میرزای شیرازی بر پایهای از مبانی معرفتی نظیر مکتب اصولیـاجتهادی و تلقی مرجعیت بهعنوان نهاد ادامهدهندهٔ رسالت ائمهٔ معصومین (علیهمالسلام) استوار شده و در تعامل با زمینههای غیرمعرفتی عصر خود، شامل رکود نهادی حوزه، تفرقهٔ مذهبی و سلطهٔ استعماری، شکل گرفته است. این اندیشه در سه مقولهٔ اساسی قابل تبیین است: اصلاح و نوسازی نهادی در حوزهٔ علمیه، تقویت وحدت اجتماعی مسلمانان، و مقاومت در برابر سلطهٔ استعمار؛ مجموعهای از کنشها و تأملات تاریخیـدینی که در نهایت، منظومهای یکپارچه را در راستای «صیانت از هویت امت اسلامی» و بازآفرینی توان اجتماعیـتمدنی آن در برابر چالشهای عصر خویش تشکیل میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصلاح حوزه؛ اندیشهٔ اجتماعی؛ صیانت از هویت امت اسلامی؛ مقاومت در برابر استعمار؛ میرزای شیرازی؛ وحدت اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 71 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 64 |
||