الگوی مفهومی کنشگری اجتماعی زنان در منظومه فکری آیتالله خامنهای | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| دوره 16، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 163-191 اصل مقاله (1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2026.407786.1850 | ||
| نویسندگان | ||
| محبوبه اتابکی* 1؛ داود رحیمی سجاسی2؛ مجتبی آخوندی3 | ||
| 1کارشناسی ارشد دانش اجتماعی مسلمین، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. | ||
| 3استاد مدعو گروه مطالعات اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| موضوع کنشگری اجتماعی زنان در گفتمان جمهوری اسلامی ایران، بهمثابه الگویی متمایز و متکی بر مبانی دینی، از اهمیت نظری و عملی شایانی برخوردار است. با وجود پژوهشهای متعدد پیرامون دیدگاههای آیتالله خامنهای در این زمینه، شکافی آشکار در ارائه تبیینی نظاممند و فرایندی از این منظومه فکری وجود داشت. پژوهش حاضر با هدف رفع این خلاء پژوهشی، به ارائه یک نظریه کیفی در باب کنشگری اجتماعی زنان بر اساس بیانات ایشان پرداخته است. این مطالعه با روش نظریه دادهبنیاد (گراندد تئوری) و مبتنی بر فرایند روشمند کدگذاری باز، محوری و انتخابی به انجام رسید. جامعه دادهها دربرگیرنده کلیه بیانات، پیامها و سخنرانیهای ایشان در بازه زمانی ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴ درباره زنان است که با نمونهگیری نظری گردآوری و تحلیل شدند. یافتههای پژوهش در قالب یک مدل پارادایمی سامان یافته است که در آن، مقوله محوری «کنشگری اجتماعی زن مسلمانِ هویتمحور و خانوادهگرا» شناسایی شد. این پدیده تحتتأثیر شرایط علّی شامل تکلیف شرعی و انقلابی، نیازهای توسعه و پیشرفت کشور، رسالت الگوسازی و هویتبخشی، و تجربه تاریخی اثباتشده قوام مییابد. بسترهای حاکم بر این پدیده عبارتاند از حاکمیت نظام ارزشی اسلامی و چارچوب گفتمانی انقلاب اسلامی؛ این بستر همزمان متأثر از شرایط مداخلهگری چون گفتمان مسلط غربی و فمینیستی، برداشتهای ناصواب درونجامعه و پارهای از سیاستهای اجرایی نامناسب است. در رویارویی با این مقوله و شرایط یادشده، راهبردهای کلیدی ناظر بر صیانت از هویت و حریمهای شرعی، مدیریت هوشمندانه نقشهای چندگانه، انتخاب عرصههای همسو با فطرت و نیازهای عینی جامعه، کنشگری جمعی و انقلابی، و مرزبندی و مقاومت فکری استخراج گردید. تحقق این راهبردها به پیامدهای متعالی در سطوح فردی، خانوادگی، اجتماعی و تمدنی میانجامد. این نظریه نشان میدهد که منظومه فکری ایشان درباره زن، چارچوبی منسجم و عملگرا است که فراتر از سطح توصیف، قابلیت تبیین پویاییهای عاملیت زن مسلمان و ارائه یک الگوی بدیل تمدنی را داراست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آیتالله خامنهای؛ الگوی سوم زن؛ اندیشه اجتماعی اسلامی؛ خانوادهمحوری؛ کنشگری اجتماعی زنان؛ نظریه دادهبنیاد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 126 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 88 |
||