انقلاب اسلامی بهمثابه پاسخ به بحران ایران عصر پهلوی: تحلیلی از اندیشۀ آیتالله مصباح یزدی | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| دوره 16، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 215-236 اصل مقاله (713.19 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2026.407472.1848 | ||
| نویسنده | ||
| سجاد علیمیرزایی* | ||
| دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| انقلاب اسلامی ایران یکی از مهمترین تحولات سیاسی و اجتماعی قرن بیستم است که ریشه در بحرانهای سیاسی، فرهنگی و اخلاقی دوران پهلوی داشت. این پژوهش با هدف تبیین علل وقوع انقلاب اسلامی از منظر محمدتقی مصباح یزدی و در چارچوب نظریه بحران توماس اسپریگنز انجام شده است. روش پژوهش کیفی و از نوع تحلیل اسنادی است و دادهها از منابع دستِ اول شامل آثار مکتوب و سخنرانیهای مصباح یزدی گردآوری شد. در فرایند تحلیل، چهار مرحله نظریه بحران اسپریگنز شامل تشخیص بحران، تحلیل علل، ترسیم جامعه آرمانی و ارائه راهکار برای بررسی اندیشه سیاسی وی بهکار گرفته شد. یافتهها نشان میدهد که مصباح یزدی حاکمیت طاغوت پهلوی را بحران اصلی جامعه ایران میداند که ریشه در استبداد سیاسی، سیاستهای دینستیزانه، گسترش فساد فرهنگی و رواج اندیشههای غیردینی داشت. به باور او، انقلاب اسلامی پاسخی همهجانبه به این بحرانها و گامی در جهت بازسازی جامعه بر پایه ارزشها و آموزههای اسلامی بود. وی تحقق جامعه آرمانی را در استقرار حکومت دینی، اجرای احکام اسلامی و پرورش انسانهایی متعهد به مبانی توحیدی میبیند. در این میان، آن دسته از آرای کلیدی او که حول محور ولایت مطلقه فقیه، مخالفت با سکولاریسم، نقد مارکسیسم و رد پلورالیسم دینی سامان یافته است، عمدتاً در مقابله با جریانهای فکری رقیب شکل گرفته است. این پژوهش نشان میدهد که روششناسی اسپریگنز قابلیت تحلیل نظاممند اندیشههای اسلامی معاصر را نیز دارد و میتواند رابطه میان بحرانهای تاریخی و راهکارهای ارائهشده توسط متفکران را بهروشنی تبیین کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انقلاب اسلامی؛ طاغوت؛ مصباح یزدی؛ نظریه بحران؛ ولایت فقیه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 113 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 64 |
||