عارضه‌یابی دلایل شکست استارت‌آپ‌های فناورمحور در اکوسیستم کارآفرینی، مطالعه شرکت‌های مستقر در پارک علم و فناوری استان مرکزی | ||
| فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی | ||
| دوره 19، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 83-113 اصل مقاله (1.11 M) | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی آمیخته | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jed.2026.420413.654732 | ||
| نویسندگان | ||
| حمیدرضا طلایی؛ علی احسانی؛ امیراحسان زاهدی* | ||
| گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: زمینه و هدف: استارت‌آپ‌های فناورمحور به دلیل نقش مهمی که در توسعه نوآوری، تجاری‌سازی دانش، ایجاد اشتغال تخصصی و تحول اقتصادی دارند، از ارکان مهم اکوسیستم‌های کارآفرینی محسوب می‌شوند. با وجود این، بخش قابل‌توجهی از این کسب‌وکارها در مراحل اولیه فعالیت با شکست مواجه می‌شوند. شکست استارت‌آپ‌های فناورمحور پدیده‌ای چندعلتی و پیچیده است که نمی‌توان آن را صرفاً به کمبود سرمایه، ضعف مدیریتی یا فقدان بازار نسبت داد؛ زیرا عوامل نهادی، اکوسیستمی، راهبردی، مالی و بازار در تعامل با یکدیگر قرار دارند و می‌توانند از طریق روابط بازخوردی، یکدیگر را تشدید کنند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و مدل‌سازی ساختار علّی عوامل مؤثر بر شکست استارت‌آپ‌های فناورمحور در اکوسیستم استان مرکزی انجام شده است. روش: پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و توسعه‌ای و ازنظر ماهیت و روش، آمیخته (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با استفاده از تحلیل مضمون تحلیل و با ابزار MAXQDA کدگذاری شد. در بخش کمی، روابط علّی میان عوامل شناسایی‌شده با استفاده از رویکرد نگاشت‌شناختی فازی (Fuzzy Cognitive Mapping) تحلیل و با ابزار Mental Modeler مدل‌سازی گردید. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته بود. بازه زمانی مطالعه بهار و تابستان 1405 است. جامعه آماری پژوهش استارت‌آپ‌های فناورمحور مستقر در پارک علم و فناوری استان مرکزی بود که نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و قضاوتی انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری با 24 نفر از مدیران و کارشناسان استارت‌آپ‌ها مصاحبه گردید. همچنین طی یک پرسشنامه مقایسه زوجی، روابط علّی میان عوامل بررسی و شدت اثرگذاری با مقادیر فازی تعیین گردید. سپس ماتریس روابط فازی تشکیل و شاخص‌های مرکزیت، قدرت نفوذ و وابستگی متغیرها تحلیل شد. در ادامه، تحلیل MICMAC برای شناسایی متغیرهای پیشران، پیوندی و پیامدی و شبیه‌سازی پویا برای بررسی رفتار سیستم در طول زمان انجام گرفت. همچنین تحلیل حساسیت و سناریوپردازی برای شناسایی نقاط اهرمی و پیامدهای مداخلات مختلف مورد استفاده قرار گرفت. یافته‌ها: در مجموع، 18 متغیر کلیدی در قالب پنج مضمون فراگیر شامل «اتمسفر نهادی نامطلوب»، «نارسایی اکوسیستم استان»، «ناتوانی‌های راهبردی»، «بن‌بست تعامل با بازار» و «رخدادهای تشدیدکننده» وارد مدل شدند. نتایج نشان داد که شکست استارت‌آپ‌های فناورمحور یک فرآیند خطی نیست، بلکه حاصل تعامل شبکه‌ای میان عوامل مختلف است. متغیرهای «تلاطمات اقتصاد کلان»، «بی‌ثباتی پولی و بانکی» و «انزوای جغرافیایی» به‌عنوان عوامل پیشران شناسایی شدند. در مقابل، «ناترازی سرمایه»، «بن‌بست اعتماد صنعت» و «فرار مغزهای محلی» در زمره عوامل پیوندی و بحرانی قرار گرفتند و به‌عنوان نقاط اهرمی سیستم اهمیت ویژه‌ای یافتند. همچنین «قیمت‌گذاری نادرست»، «خطای اعتبارسنجی» و «مقاومت در پذیرش» عمدتاً در بخش پیامدی شبکه قرار گرفتند. نتایج شبیه‌سازی پویا نشان داد که در صورت تداوم شرایط موجود، سیستم به سمت یک وضعیت تعادلی نامطلوب حرکت کرده و متغیرهایی مانند مقاومت در پذیرش، خطای اعتبارسنجی، قیمت‌گذاری نادرست، ناترازی سرمایه و بن‌بست اعتماد صنعت در سطوح بالاتری تثبیت می‌شوند. همچنین مشخص شد که مداخله صرف در عوامل کلان برای شکستن چرخه شکست کافی نیست و اصلاح هم‌زمان نقاط اهرمی در سطوح مالی، بازار، صنعت و سرمایه انسانی ضرورت دارد. نتیجه: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شکست استارت‌آپ‌های فناورمحور در استان مرکزی باید به‌عنوان یک پدیده سیستمی، چندسطحی و خودتقویت‌شونده در نظر گرفته شود. مهم‌ترین پیام پژوهش آن است که سیاست‌های حمایتی منفرد و مقطعی، مانند اعطای تسهیلات یا آموزش‌های عمومی، بدون اصلاح هم‌زمان روابط میان سرمایه، اعتبارسنجی، اعتماد صنعت، بازار و سرمایه انسانی، احتمالاً اثر پایدار ایجاد نخواهند کرد. بر این اساس، ایجاد سازوکارهای تأمین مالی مرحله‌ای، تقویت پیوند استارت‌آپ و صنعت، توسعه نظام اعتبارسنجی بازار، اصلاح سازوکارهای قیمت‌گذاری، حفظ سرمایه انسانی و ایجاد نظام پایش زودهنگام شکست به‌عنوان مهم‌ترین مداخلات کاربردی پیشنهاد می‌شوند. مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای عارضه‌یابی، شناسایی نقاط اهرمی و پشتیبانی از تصمیم‌گیری سیاست‌گذاران و مدیران اکوسیستم استارت‌آپی استان مرکزی مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| استارت‌آپ؛ عارضه‌یابی؛ شکست استارت‌آپ؛ اکوسیستم کارآفرینی؛ پارک علم و فناوری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 176 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 65 |
||