پهنهبندی و تحلیل الگوی مکانی شدت قرارگیری در معرض مخاطرات محیطی چندگانه در اکوسیستمهای کوهستانی (مطالعه موردی: رویشگاه های جنگلی استان لرستان) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 13 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.418553.2931 | ||
| نویسندگان | ||
| اکرم نوری کمری* 1؛ ابوالفضل جعفری2 | ||
| 1استادیار گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| 2استادیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| اکوسیستمهای جنگلی کوهستانی زاگرس به دلیل قرارگیری در معرض طیف وسیعی از تنشهای اقلیمی، ژئومورفولوژیکی و انسانی، از آسیبپذیرترین اکوسیستمهای ایران در برابر مخاطرات محیطی محسوب میشوند. با وجود افزایش فراوانی و شدت مخاطرات محیطی در دهههای اخیر، اغلب مطالعات بر ارزیابی مخاطرات منفرد تمرکز داشته و الگوی فضایی قرارگیری جنگلها در معرض مخاطرات چندگانه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی و پهنهبندی شدت قرارگیری در معرض مخاطرات محیطی چندگانه در اکوسیستمهای جنگلی استان لرستان انجام شد. بدین منظور، نه مخاطره اصلی شامل خشکسالی، تبخیر و تعرق، دمای حداکثر، آتشسوزی، گردوغبار، بادهای پرسرعت، زمینلغزش، سیلاب و گستره اثرگذاری فضایی سکونتگاههای روستایی با استفاده از دادههای سنجش از دور، اطلاعات اقلیمی و لایههای محیطی تهیه و پس از استانداردسازی و وزن دهی، در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی تلفیق شدند. نتایج نشان داد که شدت قرارگیری در معرض مخاطرات محیطی چندگانه از الگوی فضایی ناهمگنی برخوردار بوده و مقادیر آن بین 167/0 تا 590/0 متغیر است. پهنههای با شدت زیاد و بسیار زیاد عمدتاً در بخشهای جنوبی، جنوبغربی و جنوبشرقی استان متمرکز بوده و حدود 64/46 درصد از رویشگاههای جنگلی استان، معادل نزدیک به 568 هزار هکتار، را شامل میشوند. در مقابل، پهنههای با شدت بسیار کم و کم عمدتاً در بخشهای شمالی و شمالغربی استان پراکنش دارند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که رویکرد چندمخاطرهای، چارچوبی کارآمد برای شناسایی کانونهای بحرانی و اولویتبندی اقدامات حفاظتی و مدیریتی در جنگلهای زاگرس فراهم میکند و میتواند بهعنوان ابزاری مؤثر در برنامهریزی سازگاری با تغییر اقلیم و مدیریت پایدار اکوسیستمهای جنگلی مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل چندمعیاره؛ سنجش از دور؛ مدلسازی مکانی؛ برنامهریزی سازگاری | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 57 |
||