پهنه‌بندی و تحلیل الگوی مکانی شدت قرارگیری در معرض مخاطرات محیطی چندگانه در اکوسیستم‌های کوهستانی (مطالعة رویشگاه‌های جنگلی استان لرستان) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 79، شماره 3، پاییز 1405، صفحه 475-493 اصل مقاله (1.84 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2026.418553.2931 | ||
| نویسندگان | ||
| اکرم نوری کمری* 1؛ ابوالفضل جعفری2 | ||
| 1گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| اکوسیستم‌های جنگلی کوهستانی زاگرس به‌دلیل قرارگیری در معرض طیف وسیعی از تنش‌های اقلیمی، ژئومورفولوژیکی و انسانی، از آسیب‌پذیرترین اکوسیستم‌های ایران در برابر مخاطرات محیطی محسوب می‌شوند. با وجود افزایش فراوانی و شدت مخاطرات محیطی در دهه‌های اخیر، اغلب مطالعات بر ارزیابی مخاطرات منفرد تمرکز داشته و الگوی فضایی قرارگیری جنگل‌ها در معرض مخاطرات چندگانه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی و پهنه‌بندی شدت قرارگیری در معرض مخاطرات محیطی چندگانه در اکوسیستم‌های جنگلی استان لرستان انجام شد. بدین‌منظور، 9 مخاطرة اصلی شامل خشکسالی، تبخیر و تعرق، دمای حداکثر، آتش‌سوزی، گردوغبار، بادهای پرسرعت، زمین‌لغزش، سیلاب و گسترة اثرگذاری فضایی سکونتگاه‌های روستایی با استفاده از داده‌های سنجش از دور، اطلاعات اقلیمی و لایه‌های محیطی تهیه و پس از استانداردسازی و وزن‌دهی، در محیط سامانة اطلاعات جغرافیایی تلفیق شدند. نتایج نشان داد که شدت قرارگیری در معرض مخاطرات محیطی چندگانه از الگوی فضایی ناهمگنی برخوردار بوده و مقادیر آن بین 0/167 تا 0/590 متغیر است. پهنه‌های با شدت زیاد و بسیار زیاد عمدتاً در بخش‌های جنوبی، جنوب‌غربی و جنوب‌شرقی استان متمرکز بوده و حدود 46/64 درصد از رویشگاه‌های جنگلی استان، معادل نزدیک به 568 هزار هکتار، را شامل می‌شوند. در مقابل، پهنه‌های با شدت بسیار کم و کم عمدتاً در بخش‌های شمالی و شمال‌غربی استان پراکنش دارند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد چندمخاطره‌ای، چارچوبی کارآمد برای شناسایی کانون‌های بحرانی و اولویت‌بندی اقدامات حفاظتی و مدیریتی در جنگل‌های زاگرس فراهم می‌کند و می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر در برنامه‌ریزی سازگاری با تغییر اقلیم و مدیریت پایدار اکوسیستم‌های جنگلی مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| برنامه‌ریزی سازگاری؛ تحلیل چندمعیاره؛ سنجش از دور؛ مدل‌سازی مکانی. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 136 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 34 |
||