الگوی جامع کاهش فشارهای روانیِ شغلی حسابرسان در حرفۀ حسابرسی مبتنی بر تقویت تابآوری شغلی | ||
| بررسیهای حسابداری و حسابرسی | ||
| دوره 33، شماره 3، 1405، صفحه 446-480 اصل مقاله (1.1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/acctgrev.2025.404321.1009170 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا اصغرپورحسنکیاده* 1؛ عبدالصمد خلعتبریلیماکی2 | ||
| 1کارشناس ارشد، گروه حسابرسی، واحد رامسر، دانشگاه آزاد اسلامی، رامسر، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه حسابرسی، واحد رامسر، دانشگاه آزاد اسلامی، رامسر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: حرفۀ حسابرسی در سالهای اخیر با تحولات گستردۀ قانونی، استانداردی و فناوریهای نوین مواجه شده و فشارهای روانی و کاری حسابرسان را افزایش داده است. الزامات پاسخگویی، ضربالاجلهای فشرده، حجم زیاد وظایف و ریسک دعاوی، محیطی پُراسترس ایجاد میکند که میتواند به خستگی روانی، کاهش تمرکز، اُفت عملکرد و تمایل به ترک شغل منجر شود. هدف این پژوهش، طراحی و تبیین اُلگوی جامع کاهش فشارهای روانیِ شغلی حسابرسان، بر پایۀ تقویت تابآوری است تا مسیرهای اثرگذاری تابآوری بر پیامدهای روانی و حرفهای روشن و راهکارهای عملی برای بهبود سلامت روان و عملکرد ارائه شود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، ترکیبی (اکتشافی ـ تأییدی) است. در مرحلۀ نخست، با بهرهگیری از رویکرد کیفی دادهبنیاد، ابعاد، مؤلفهها و روابط میان متغیرهای مرتبط با فشارهای روانی شغلی و تابآوری حسابرسان شناسایی شد. دادههای این مرحله از طریق ۱۸ مصاحبۀ عمیق نیمهساختاریافته با استادان دانشگاهی، مدیران مؤسسههای حسابرسی و متخصصان رفتار سازمانی بهدست آمد و تحلیل آن با روش کدگذاری سهمرحلهای اشتراوس و کوربین (۱۹۹۸) و با استفاده از نرمافزار مکسکیودا انجام گرفت. در مرحلۀ دوم، برای اعتبارسنجی مؤلفهها و روابط استخراجشده، از روش دلفی فازی با مشارکت ۲۰ نفر از خبرگان حسابداری، حسابرسی و روانشناسی شغلی بهره گرفته شد. دادههای دلفی از طریق پرسشنامۀ فازی گردآوری و با فرایند فازیسازی، محاسبۀ مقادیر مرکزی و غیرفازیسازی تحلیل شد تا میزان توافق خبرگان تعیین و الگوی نهایی تدوین شود. در تمامی مراحل، ملاحظات اخلاقی شامل رضایت آگاهانه، حفظ محرمانگی دادهها و امکان انصراف آزادانه رعایت شد. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد که حسابرسان، تحت تأثیر فشارهای روانی و هیجانی شغل خود هستند و تجربههای زیستۀ آنها را میتوان در چهار مقولۀ اصلی دستهبندی کرد؛ فشارهای سازمانی و شغلی، فشارهای فردی و روانی، پیامدهای روانی و رفتاری، حمایتها و منابع مقابلهای. تحلیل دادهها نشان داد که این مقولهها با یکدیگر تعامل دارند. در نهایت، تلفیق نتایج، به طراحی اُلگوی جامع چهارسطحی تابآوری شغلی حسابرسان منجر شد. این اُلگو شامل راهبردهای فردی، بینفردی، سازمانی و حرفهای برای کاهش فشارهای روانی و ارتقای تابآوری حسابرسان در محیطهای حسابرسی است. نتیجهگیری: فشارهای روانی شغلی حسابرسان حاصل تعامل پیچیدهای از عوامل سازمانی، شغلی، فردی و روانی در محیطهای کاری پُرتنش و پُرتوقع است؛ تعاملی که به بروز پیامدهایی همچون خستگی ذهنی و عاطفی، اُفت تمرکز، افسردگی، کاهش کارایی و فرسودگی شغلی منجر میشود و سلامت روان و کیفیت عملکرد حرفهای حسابرسان را تهدید میکند. همچنین، تابآوری شغلی یک سازوکار محافظتی و میانجی است که از طریق مسیرهای فردی، بینفردی، سازمانی و حرفهای، میتواند تأثیرهای منفی فشارهای شغلی را بهطور معنادار کاهش دهد. تقویت تابآوری در این چهار سطح، رویکردی کارآمد برای پیشگیری از فرسودگی، ارتقای سلامت روان، بهبود تصمیمگیری حرفهای و افزایش کیفیت حسابرسی است. دانشافزایی اصلی پژوهش در طراحی و ارائۀ اُلگوی جامع و بومی تابآوری شغلی حسابرسان نهفته است؛ اُلگویی که تابآوری را از یک مهارت فردی ساده فراتر میبرد و آن را بهعنوان سازهای چندبُعدی و پیوسته معرفی میکند که به مداخلۀ همزمان فرد، سازمان و نهادهای حرفهای نیازمند است. این اُلگو با پیوند میان روانشناسی شغلی و حرفهایگرایی حسابرسی، چارچوبی نظری و کاربردی برای سیاستگذاری، طراحی مداخلههای آموزشی، توسعۀ نظامهای حمایت روانی، مدیریت سرمایۀ انسانی و ارتقای استانداردهای سلامت شغلی حسابرسان فراهم میآورد. نتایج پژوهش میتواند مبنایی برای بازنگری در شیوههای مدیریت منابع انسانی در مؤسسههای حسابرسی، طراحی برنامههای توسعۀ حرفهای مبتنی بر تابآوری و استقرار نظامهای پایدار حمایت روانی در سطح ملی باشد و در نهایت به ارتقای کیفیت حسابرسی و پایداری نیروی انسانی حرفه کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فشارهای روانی شغلی در حسابرسان؛ تابآوری شغلی حسابرسان؛ استرس شغلی در حسابرسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 306 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 282 |
||