سیستم کنترل کیفیت مؤسسههای حسابرسی و عملکرد مدیران حرفۀ حسابرسی | ||
| بررسیهای حسابداری و حسابرسی | ||
| دوره 33، شماره 3، 1405، صفحه 625-654 اصل مقاله (971.49 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/acctgrev.2026.407579.1009198 | ||
| نویسندگان | ||
| سامان معظم1؛ عبدالرضا محسنی* 2؛ مصطفی قاسمی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه حسابداری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: در سالهای اخیر، کیفیت عملکرد مدیران حرفهای در حوزۀ حسابرسی، بهویژه در محیطهای پُرریسک و حساس مانند نهادهای نظارتی و مؤسسههای حسابرسی، بسیار در کانون توجه قرار گرفته است. یکی از عوامل کلیدی اثرگذار بر این عملکرد، نحوۀ استقرار و اجرای سیستم کنترل کیفیت در مؤسسههای حسابرسی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر سیستم کنترل کیفیت مؤسسههای حسابرسی بر عملکرد مدیران این حرفه انجام شده است و تأکید آن بر نقش میانجی سه متغیر مهم شامل «توانمندسازی روانشناختی»، «نگرش حسابرسان به استانداردهای حسابرسی» و «وضوح نقش» است. ارزیابی عملکرد مدیران حرفۀ حسابرسی در این پژوهش، از طریق پنج بُعد ارزیابی متوازن صورت گرفته است. این ابعاد عبارتاند از: «یادگیری و رشد»، «فرایندهای داخلی کسبوکار»، «مشتریان یا صاحبکاران»، «مالی» و «اخلاق شرکتی». روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ پیمایشی است. در این پژوهش سیستم کنترل کیفیت مؤسسههای حسابرسی متغیر مستقل، عملکرد مدیران حرفۀ حسابرسی متغیر وابسته و متغیرهای توانمندسازی روانشناختی حسابرسان، نگرش حسابرسان به استانداردهای حسابرسی و وضوح نقش حسابرسان، بهعنوان میانجیگر ایفای نقش میکنند. جامعۀ آماری، کلیۀ مدیران حرفۀ حسابرسی شاغل در سازمان حسابرسی و مؤسسههای حسابرسی بخش خصوصی در ایران بود. دادههای پژوهش از طریق پرسشنامه با استفاده از مقیاس لیکرت گردآوری شد. پایایی و روایی ابزار اندازهگیری از طریق آزمونهای آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، شاخصهای rho_A، AVE و HTMT اندازهگیری و بررسی شد. با توجه به آمار و اطلاعات واحد منابع انسانی سازمان حسابرسی و جامعۀ حسابداران رسمی کشور، تعداد مدیران حرفۀ حسابرسی کشور، در حدود ۱۶۷۱ نفر است. اندازۀ نمونه با جدول مورگان تعیین شد. نمونهگیری به روش خوشهای غیراحتمالی و با حجم ۳۵۲ نفر انجام گرفت. برای تحلیل دادهها از مدلسازی معادلات ساختاری و نرمافزار اسمارت پیالاس استفاده شد. یافتهها: یافتهها نشان داد که سیستم کنترل کیفیت مؤسسههای حسابرسی، بر عملکرد مدیران حرفۀ حسابرسی اثر مستقیم معناداری دارد. همچنین، دو متغیر میانجی توانمندسازی روانشناختی و وضوح نقش، این رابطه را تقویت میکند؛ در حالی که نقش میانجی نگرش به استانداردهای حسابرسی تأیید نشد. با این حال، این متغیر در نقش تعدیلگر میان رابطۀ سیستم کنترل کیفیت و عملکرد مدیران، اثر معناداری داشت که بیانگر ماهیت پیچیده و چندوجهی آن در الگوی ذهنی حسابرسان است. آزمونهای استحکام مدل از طریق تحلیل چندگروهی، بر اساس جنسیت و محل اشتغال نیز نشان داد که تفاوتهایی بین مدیران حسابرسی زن و مرد در مسیرهای معنادار مدل وجود دارد؛ اما بین مدیران حسابرسی شاغل در بخش دولتی و خصوصی تفاوت معناداری مشاهده نشد. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش علاوهبر ارزش نظری، پیامدهای عملی مهمی برای مؤسسههای حسابرسی و سیاستگذاران دارد. نخست، تقویت سیستمهای کنترل کیفیت با تأکید بر طراحی جامع و منسجم، موجب بهبود عملکرد مدیران حرفهای میشود. دوم، توانمندسازی روانشناختی حسابرسان از طریق افزایش حس کنترل، خودکارآمدی و استقلال شغلی، در ارتقای عملکرد نقش مؤثری دارد. سوم، شفافسازی نقشها و کاهش ابهام شغلی، رضایت و کارایی را افزایش میدهد. چهارم، تقویت نگرش مثبت به استانداردهای حسابرسی از طریق آموزش و فرهنگسازی، اثربخشی کنترل کیفیت را افزایش میدهد. پنجم، با توجه به تفاوتهای جنسیتی، باید سیاستهای منابع انسانی متناسب با ویژگیهای کارکنان تدوین شود. در نهایت، این یافتهها میتواند به تدوین چارچوبهای مناسب برای ارتقای کیفیت خدمات حسابرسی کمک کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توانمندسازی روانشناختی؛ وضوح نقش؛ عملکرد مدیران؛ سیستم کنترل کیفیت؛ نگرش حسابرسان به استانداردهای حسابرسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 99 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 67 |
||