مراقبت و مقاومت: نهادهای تام و قدرت تادیبی در کتاب "آن مرد درگذشت: یادداشت‌های زندان" ووله سویینکا | ||
| پژوهش ادبیات معاصر جهان | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 16 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jor.2026.418024.2894 | ||
| نویسنده | ||
| Saman DERAFSH* | ||
| Littérature du monde, Eurasie, INALCO, Paris, France | ||
| چکیده | ||
| زندان‌ها — نهادهایی که ظاهراً در مقایسه با اعدام‌های علنی دوران پیشامدرن، اشکال «متمدنانه‌تری» از مجازات را اعمال می‌کنند — تمامی ویژگی‌های «نهادهای تام» را دارا هستند؛ مفهومی که اروینگ گافمن در کتاب اثرگذار خود، *تیمارستان‌ها* (۱۹۶۱)، توصیف کرده است. این نهادها از فرآیندهای تحقیرآمیزی بهره می‌برند که زندانیان را از خودآگاهی‌شان محروم ساخته و آنان را خوار می‌شمارند. به همین ترتیب، مفهوم ژرف‌نگرانه‌ی «انضباط» در زندان‌ها — که میشل فوکو در کتاب *مراقبت و تنبیه* (۱۹۷۵) تبیین کرده است — نشان می‌دهد که چگونه زندگی روزمره‌ی به‌شدت سازمان‌یافته‌ی زندانیان و سیستم نظارتی زندان، آنان را به گونه‌ای دستکاری می‌کنند که به سوژه‌هایی مطیع بدل شوند. با این حال، ادبیات وام‌دارِ نوشته‌های خلاقانه‌ی زندانیانی است که یا مستقیماً درباره‌ی تجربه‌ی حبس خود قلم زده‌اند و یا واقعیت‌های تلخ زندان را به فرصتی برای نوشتن — به مثابه‌ی کنشی از سرِ مقاومت در برابر روال روزمره‌ی ویرانگر و دستکاری‌کننده‌ی زندگی در زندان — تبدیل کرده‌اند. این مقاله با رویکردی مبتنی بر آرای گافمن و فوکو به بررسی کتاب *ان مرد درگذشت: یادداشت‌های زندان* اثر ووله سوینکا (۱۹۷۲) می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که چگونه روایت این کتاب از شرایط زیست در زندان، حضور همه‌جانبه‌ی سازوکارهای انضباطی و تکنیک‌های نظارت و کنترل را به‌دقت آشکار می‌سازد؛ سازوکارهایی که تداوم بی‌وقفه‌ی حیات زندان را به بهای از دست رفتن سلامت جسمانی و روانی زندانیان تضمین می‌کنند. افزون بر این، مقاله تبیین خواهد کرد که چگونه عملِ نوشتن می‌تواند به مثابه‌ی نشانه‌ای از مقاومت و ابراز وجود در برابر ماشینِ خردکننده‌ی زندان عمل کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کلیدواژه‌ها: ادبیات زندان؛ «ان مرد درگذشت: یادداشت‌های زندانِ ووله سوینکا»؛ نهادهای تمام‌شمول؛ فرایندهای درهم‌شکنندە هویت؛ انضباط؛ مقاومت | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 79 |
||