جلوههای شیءوارگی شعر دورۀ اول فروغ فرخزاد و تحول آن به شعر رهاییبخش در دورۀ دوم؛ مطالعهای با رویکرد مکتب فرانکفورت | ||
| دوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات | ||
| دوره 18، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 117-132 اصل مقاله (716.55 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsal.2024.362304.666253 | ||
| نویسندگان | ||
| کبری موسوی قهفرخی* 1؛ جهانگیر صفری2؛ ابراهیم ظاهری عبدوند3؛ حمید رضایی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد ایران | ||
| 2استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران | ||
| 3استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران | ||
| 4دانشیار دانشگاه پیام نور | ||
| چکیده | ||
| شیءوارگی از پیامدهای صنعت فرهنگ است که در آن روابط میان انسانها تبدیل به مناسبات میان اشیاء میشود. از دید اعضای مکتب فرانکفورت، فرد شیءشده، کنشگری سیاسی و اجتماعی خود را از دست میدهد و به تثبیت نظم مستقر کمک میکند. در نظریۀ زیباییشناسی انتقادی مکتب فرانکفورت، هنرِ اصیل، انتقادی و رهاییبخش است و میتواند افراد را از شیءوارگیشان آگاه کند. در این پژوهش با روش اسنادی و رویکرد توصیفی- تحلیلی، و بر اساس اصول مکتب فرانکفورت، به بررسی تحول شعر فروغ فرخزاد از شیءوارگی به رهاییبخشی پرداخته شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد اشعار دورۀ اول فرخزاد در کتابهای اسیر و دیوار دربردارندۀ جلوههای شیءوارگی تنانه است. اشعار اروتیک او در این مرحله، مانند سایر رسانههای صنعت فرهنگ در دوران پهلوی دوم، مروّج آزادی جنسی است؛ اما اشعار او در کتابهای تولدی دیگر و ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد، در تحولی چشمگیر از شیءوارگی به رهاییبخشی میرسد. رهاییبخشی اشعار او با افشاگری همراه است و شامل اعتراض علیه ابعاد مختلف صنعت فرهنگ مانند هرزهنگاری، سلب قدرت اندیشیدن، تبدیل انسان به مصرفگرای همیشگی، تودهایکردن مردم با ترویج محصولات مشخص برای گروههای مختلف، تعریفکردن هویت انسان بر اساس اشیاء نمادین، تحمیقی و تخدیریبودن جامعه، نابودی طبیعت و بازتولید مصنوعی آن و گسترش جنگ میشود. هنر رهاییبخش فرخزاد در این مرحله، در تقابل با هنر شیءوارۀ دورۀ پیشین، نمود روشنی از اصالت هنری اوست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فروغ فرخزاد؛ مکتب فرانکفورت؛ صنعت فرهنگ؛ شیءوارگی؛ رهاییبخشی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 43 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 49 |
||