زن و تقابل گفتمانها در سینمای ایران: مطالعه موردی فیلم «دو زن» | ||
| دوفصلنامۀ جامعهشناسی هنر و ادبیات | ||
| دوره 18، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 171-187 اصل مقاله (833.67 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsal.2026.392978.666380 | ||
| نویسنده | ||
| انوشه میرمجلسی* | ||
| دانشگاه علامه طباطبایی | ||
| چکیده | ||
| فیلم «دو زن» به کارگردانی تهمینه میلانی در اواخر دهه هفتاد خورشیدی و همزمان با روی کار آمدن اصلاحطلبان به نمایش درآمد. این دوره با توجه ویژه به نقش زنان در عرصه عمومی همراه بود و اهمیت این موضوع در فیلم نیز آشکار است. بسیاری از پژوهشها به بازنمایی زن در سینما و تحلیل این مسئله پرداختهاند. هدف این مقاله بررسی و شناسایی نظامهای گفتمانی موجود در فیلم و ارتباط آنها با گفتمانهای رایج دهه هفتاد و هشتاد خورشیدی در ایران است. چارچوب نظری این مقاله مبتنی بر روش سهمرحلهای برگرفته از نظریه گفتمان لاکلاو و موف است. فیلم در سه سطح متنی، بینامتنی و بافتی تحلیل شده است. تحلیل فیلم نشان میدهد سه گفتمان اصلی در آن حضور دارند: گفتمان سنتی، گفتمان برابریخواهانه و گفتمان حاکمیت مذهبی. این گفتمانها همزمان در جامعه آن دوره نیز در تقابل با یکدیگر قرار داشتند. یافتههای پژوهش نشان میدهد همانطور که گفتمانهای سهگانه در زمان ساخت فیلم در جامعه در تقابل بودهاند، این وضعیت در فضای فیلم نیز بازتاب یافته است. تهمینه میلانی در چنین شرایطی به بررسی تقابل گفتمانهای رایج میپردازد و نشان میدهد که سیطره گفتمان سنتی و مردسالارانه چه تأثیری بر جامعه و بهویژه زنان دارد. گفتمان حاکمیت مذهبی با ابزارهای قانونی از گفتمان سنتی حمایت میکند و در نتیجه گفتمان برابریخواهانه همزمان در مقابل هر دو گفتمان سنتی و مذهبی قرار میگیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تهمینه میلانی؛ سینما؛ نظریه گفتمان؛ لاکلاو و موف؛ نشانهشناسی گفتمانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 53 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 53 |
||